جودانه
- همان جودان مرقوم . بمعنى چينهدان . شرف شفروه « 1 » گويد :
بيت
چرب و شيرين و ممتلى كرده * از تو طاووس قدس جودانه
و بمعنى كافور خوشبو « 21 » رضى نيشابورى گويد :
بيت « 2 »
يقين بدان كه ز عشق قصيل « 2 » مركب تست * كه در جزاير جودانه مىشود كافور
جرمانه
- [ بضم جيم ] آن زرى كه حكام از گناهكاران گيرند . مثالش نزارى قهستانى گويد :
بيت
رفته با هر شاهدى ، ببريده از هر زاهدى * فارغ از هر دعويى ، ايمن زهر جرمانهاى
جهره
- [ به وزن بهره ] آن چرخى كه جولاهان به آن ماسوره پيچند .
جوازه « 3 »
- همان جواز كه مرقوم شد .
جغنه
- [ بفتح جيم و نون و سكون غين معجمه ] مرغى است فراخ چشم كه رنگش بزردى زند و جغنق معرب اوست .
جفاله
- [ بفتح جيم و لام و بعد از جيم فاء ] بمعنى جوقى « 4 » از مرغان باشد . « 22 » مثالش حكيم عنصرى گويد :
بيت
ز مرغ و آهو رانم بجويبار و بدشت * از ان جفاله جفاله و زين قطار قطار
جفرسته
- [ بفتح جيم و راء و تاء و سكون فاء و سين ] ريسمان خام كه بر دوك ريسند و آن را زغوته « 5 » و كيسنه « 6 » و پناغ نيز گويند . كذا فى الشرفنامه . اما در سامى بمعنى ماسوره باشد و حسين وفائى نيز به اين معنى آورده و در فرهنگ چغرشته [ بجيم فارسى و غين و شين معجمه ] و
جغرسته
[ بسين مهمله ] آمده اما در اكثر نسخ بعنوانى كه مرقوم شد به نظر رسيده و صاحب فرهنگ درين قول منفردست .
جله
- [ بضم جيم و فتح لام مشدد ] در نسخهء وفائى بمعنى سماروغ بود يعنى نباتى كه مانند زور زمين « 7 » از ديوار حمام رويد . مثالش استاد عسجدى گويد :
شعر « 8 »
چو كودك سر فرود آرد بحجره بر سر حمدان * چنان گرد كه پندارى سماروغست يا « 9 » جله « 10 »
و از اين بيت چنان مفهوم مىشود كه سماروغ و جله « 1 » دو چيز باشند و در تحفه نيز بمعنى سماروغ آمده و ديگر بمعنى درخت خرما نيز آمده و در
هامش
( 1 ) « س » : شفرد .
( 2 ) « ن » : قصيم ؛ « س » : قطيم . ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 3 ) اين لغت و شرح آن در « س » نيست از « الف » و « ب » و « ن » و « غ » است .
( 4 ) « س » : جوفى .
( 5 ) « ب » : زغونه .
( 6 ) « الف » « ب » « ن » : كبسته ؛ « س » : كيسه . ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 7 ) « غ » : زوزرمين . ( كذا ؟ متن نيز روشن نيست ) .
( 8 ) كلمه از « ن » است .
( 9 ) « ب » : با .
( 10 ) « س » « الف » : چله .
( 21 ) در برهان بمعنى جنسى از انار و سياهى ميان دندان ستور نيز هست .
( 22 ) در برهانست كه آن را چغاله با جيم فارسى نيز گويند .