تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 362

مساهمون:

ص٣٦٢
اما در مثالها اندك تأملى مىرود .

جلو

- [ بفتح و ضم لام ] مطلق سيخى كه بر آن مرغ يا گوشت كباب كنند ، آنچه از چوب باشد جلوچوب گويند ، و گذشت و آنچه از آهن باشد جلو آهن گويند كذا فى الفرهنگ . و بمعنى شوخ و شنگ نيز آمده « 21 » .

جان‌دارو

- بمعنى ترياق باشد . خاقانى گويد در خطاب آفتاب : بيت
اى مهر دهان روزه‌داران * جان داروى علت بهاران

جلبو

- [ بفتح جيم و سكون لام و ضم باى موحده ] سبزى كه شبيه به نعناع باشد . كذا فى - الفرهنگ . مثالش مولوى معنوى : بيت
فندق و خشخاش بدست آمده * نعنع و جلبو بلب جويبار

جمهلو

- [ بفتح جيم و سكون هاء و ضم لام ] در نسخهء ميرزا مشنگ « 1 » باشد كه نوعى از مزروعات است و [ به وزن هرزه گو ] نيز به نظر رسيده .

جاكسو

- [ به سكون كاف و ضم سين مهمله ] بمعنى جشام « 2 » باشد كه در چشم كشند ، و « 3 » شرح آن مىآيد ، مثالش يوسفى طبيب گويد : شعر
جاكسو را بكوب و ساز از ان * خشك دارو ز بهر ريش ذكر
كز براى علاج اين تشويش * نبود دارويى « 4 » مجرب تر

جادو

- بمعنى ساحر باشد .

مع الهاء

جامه

- معروف « 22 » . مثالش شيخ سعدى گويد « 5 » : بيت
فقيهى كهن جامهء تنگدست * در ايوان قاضى بصف بر نشست
و نيز صراحى باشد . مثالش منجيك فرمايد : بيت
چو خون جامه بجام اندرون فروريزى * هواى ساغر و صهبا كند دل ابدال
و يكى از اكابر نيز گويد : بيت « 6 »
عيش بر ياد بزم او خورده * هر چه در جام كرده از جامه

جهودانه

- امعاى گوسپند باشد كه اندرون آن را بياكنده باشند و به عربى آن را لقانق گويند [ بضم لام و كسر نون « 23 » ] و نام درختى نيز باشد
هامش
( 1 ) « س » « ن » : مشك ؛ « ب » شنك . ( متن از « الف » است ) . ( 2 ) « ب » : حشام . ( 3 ) واو از « ب » است . ( 4 ) « س » : داروى . ( 5 ) اين جمله و شعر بعد آن از « ب » است . ( 6 ) كلمه در « س » نيست . ( 21 ) در برهان بمعنى اسب كوتل و جنيبت نيز هست . و بمعنى پيش و برابر نيز هست كه تركيست . ( 22 ) يعنى پارچهء بافته و نادوخته و قباى پوشيدنى ، لباس . و در برهان بمعنى كه وى شراب نيز هست . ( 23 ) مصحف : نقانق .