و به [ جيم فارسى « 21 » ] نيز آيد .
جخاجخ
- [ با فتح جيمين ] همان آواز زخم تيغ كه در وقت زدن بر كسى آيد . كذا فى الادات « 22 » .
مع الدال
جرغند
- [ به راى مهمله و غين معجمه به وزن فرزند ] امعاى گوسپند كه به گوشت و دنبه پر كنند و آن را جگرآكند نيز گويند . و بمعنى چراغ و چراغدان نيز آمده و به [ جيم فارسى ] « 23 » نيز آمده . مثال معنى اول حكيم سوزنى فرمايد و محتمل معنى دوم نيز هست :
بيت
آورد پيامى كه از ان روز كه رفتى * در خانهء ما بيش نه دو دست و نه جرغند
« 1 »
جغد « 2 »
- مرغ مشهور كه آن را كوچ و كوف و كول هم گويند . و ديگر كنگرهء حصار باشد و در شرفنامه بمعنى موى گره زده و بقفا بسته نيز باشد .
مثال معنى اول را حكيم انورى گويد :
شعر « 3 »
گر زمين را همه در سايهء انصاف كنند « 4 » * جغد جاويد ببرد طمع از ويرانى
جند
- نام شهرى . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت « 5 »
تو كه « 6 » در حفظ ايزدى چه كنى * حرز و تعويذ اهل جندو خجند
جغرد
- [ بضم جيم و فتح غين معجمه و سكون راى مهمله « 7 » ] سبزهء مرغزارى باشد .
جرد
- [ به وزن نرد ] مرغيست كه بتازى حبارى گويند و كبود فام بود و اكثر بر كنار آب باشد و بفرس خرچال نيز گويند . كذا فى التحفه و در فرهنگ بمعنى تخت ملوك آورده و به اين بيت فرخى متمسك شده :
بيت « 8 »
ز زر پخته يكى جرد ساختند او را * چو كوه آتش و گوهر در آن بجاى شرر
جاورد
- [ به راى مهمله و جاوزد به زاى معجمه . هر دو به وزن ناورد ] خار سفيد باشد .
كذا فى المؤبد .
جلوند
- [ به وزن الوند ] در نسخهء ميرزا چراغ باشد .
جزد
- [ بفتح جيم و سكون زاى معجمه ] جانورى كه تابستان در صحراها باشد . مانند جعل بود و سبز فام باشد و بانگ طولانى كند و او را جراسك « 9 » نيز گويند . مثالش شمالى دهستانى گويد :
بيت
خروش جزد ميان سراب وقت زوال * چنان كه نالهء عاصى بود ميان سعير
و در فرهنگ [ بجيم فارسى ] آمده « 24 » .
مع الذال
جاويد
- يعنى هميشه و دايم « 25 » . مثالش
هامش
( 1 ) « س » چرغند .
( 2 ) « س » : چند .
( 3 ) كلمه از « ن » است .
( 4 ) « ب » : كشد ؛ « ن » كشند .
( 5 ) كلمه از « الف » است .
( 6 ) « ب » جون تو .
( 7 ) « س » « الف » : راى معجمه ؛ « ب » : راى . ( متن از « ن » است ) .
( 8 ) كلمه در « س » نيست .
( 9 ) بجز « ن » چراسك .
( 21 ) يعنى : چخ .
( 22 ) در برهان چخاچخ نيز هست .
( 23 ) يعنى : چرغند .
( 24 ) يعنى : چرد .
( 25 ) در برهان معنى عالم آخرت را نيز دارد .