عضو دردناك مىخلد « 21 » .
ترترك
- [ بفتح تاى اول و دوم و راى مهملهء اول ] همان تر مرقوم كه او را ترندك نيز گويند « 22 » و در فرهنگ [ بضم هر دو تا ] موضعى است در كوه چهل مقام شيراز كه كودكان از آن فرو لغزند و [ بكسر هر دو تا ] بمعنى سبك و بىتمكين باشد .
تنبك و تنبوك
- هر دو بفتح تا و سكون نون و ضم با بمعنى كباده باشد ، و در نسخهء ميرزا بمعنى جناغ زين باشد و جناغ دوال پهن باشد كه در ركاب زين كشند . و در شرفنامه بمعنى فرود دامن « 1 » زين آمده . اما اين بيت استاد ابو الفرج مؤيد معنى اولست :
بيت
كمان رستم دستان به نرمى * كم از تنبوك نرم شهريارست
و در ادات الفضلا تنبك دريچهء زين و تنبوك جناغ « 2 » زين باشد « 23 » .
تافشك
- بفتح فا و شين معجمه ارضه باشد كه او را ريونجو « 3 » نيز گويند .
تلوك
- [ بفتح تا و ضم لام ] نشانهء تير باشد « 24 » .
تنتاك
- [ بعد از نون تاى قرشت . به وزن افلاك ] نام پادشاهى و نيز نام مردى باشد .
ترشك
- [ بضم تا و سكون راى مهمله و فتح شين ] نام پرندهايست سبز فام . كذا فى الادات و نام گياهى نيز باشد . و نام دو قسم از ميوه نيز باشد « 4 » .
تنبك
- آن چنبر « 5 » عميق كه يك جانب آن را پوست خام گرفته باشند تا بوقت كار « 6 » اجلاف زنند .
حكيم انورى گويد :
بيت
و انجا كه فتد مال تو در معرض قسمت * تنبك زند و حق طمعها بگذارد
دنبك و طنبك نيز گويند .
تلخك
- مصغر تلخ . و نيز نام گياهى است و در نسخهء حليمى كاسنى باشد . و در فرهنگ بمعنى حنظل باشد . مثالش شيخ نظامى گويد :
بيت
بسا حاجى كه خود را ز اشتر انداخت * كه تلخك را ز ترشك باز نشناخت
و اين بيت مثال ترشك مرقوم نيز مىشود ، بمعنى دوم « 25 »
تيزك
- مصغر تيز بمعنى تند . و نيز ترهايست كه طعم او تيز باشد « 5 »
تفك
- [ بضم تا و فتح فا ] چوبى مجوف بدرازاى نيزه كه گلولهء گلين بباد از آن اندازند و مرغان ريزه را بدان زنند . مثالش ابن يمين گويد :
نظم « 7 »
همچو سيمرغ كه طوفان نبرد از جايش * نه چو گنجشك كه افتد بدم باد تفك
ترليك
- [ بكسر تا و لام ] همان ترلك « 26 » مرقوم . مثالش نزارى قهستانى گويد :
هامش
( 1 ) « س » : فرودان .
( 2 ) چناغ .
( 3 ) « ب » : رونجو ( و اين ضبط نيز صحيح است ) .
( 4 ) « ب » :
آمده .
( 5 ) « س » : جيز .
( 6 ) كلمه از « ب » و « ن » است .
( 7 ) كلمه از « ن » است .
( 21 ) در برهان بمعنى آبلههايى كه در ديگ آب جوشان بسبب پخته شدن گوشت يا در ميان روغن جوشان بهم مىرسد و بمعنى بخارى كه از پاره شدن آبلهء ديگ مىجهد آمده است .
( 22 ) يعنى مرغ صوفى و صعوه ( برهان ) .
و نيز به ترتگ رجوع شود .
( 23 ) در برهان معنى بسر انگشت چيزى برداشتن و خوردن و يا گرفتن چيز خوردنى با انگشت سبابه و ابهام و وسطى و دريچهء زرگر و صفارى نيز هست .
( 24 ) در برهان بمعنى ظرف صراحى كه به صورت شير و گاو و ديگر حيوانات سازند و در آن شراب خورند نيز هست .
( 25 ) يعنى بمعنى نام گياه .
( 26 ) يعنى قباى آستين كوتاه پيش باز .