دنبال ] فرياد و غوغا باشد كه بيكبار برآيد و بلغاق نيز گويند . مثالش امير خسرو گويد :
نظم
بگيتى گشت بلغاكى پديدار * كه مردم در زمين در رفت چون مار
و ابن يمين نيز فرمايد :
بيت
مرا چون زلف تو تشويش از آنست * كه چشمت در جهان افكند بلغاك
بلكك
- [ به لام و كاف تازى به وزن امشب ] آب نيم گرم باشد . و بلكل نيز به اين معنى است .
بسدك
- [ بفتح باء و سين مهمله ] در نسخهء ميرزا بمعنى دستهء جو و گندم دروده باشد « 21 » .
بيسراك
- [ به سين و راى مهملتين . به وزن بيقرار ] در نسخهء ميرزا شتر بچهء « 1 » يك ساله و دو ساله باشد . مثالش استاد معزى گويد :
بيت
پيوسته از چشم و دلم در آب و آتش مىزنم * بر بىسرا كى محملم در كوه و صحرا گام زن
اما در نسخهء ديگر بمعنى شترى به نظر رسيده كه مادر او عربى باشد و پدرش دو كوهان « 2 » و در شرف نامه « 3 » بمعنى كرهء خر نيز آمده و بمعنى اول بسراك نيز گويند [ بحذف باء . به وزن امساك ] چنان كه « 4 » پور بهاى جامى مىگويد « 5 » :
بيت
شافى ز بهر كون تو ترتيب كردهام * خرطوم پيل و گردن بسراك و دست لك « 22 »
بتوراك
- در فرهنگ بمعنى چاهى « 6 » باشد كه غله در آن پنهان كنند و مدفون سازند اما اشعار بحركتش نكرده « 23 » .
بگنك
- [ بكاف فارسى اول . به وزن مردك ] در فرهنگ بمعنى حيوان دم بريده باشد .
بوبك
- [ باى دوم نيز تازى . به وزن كوچك ] دختر دوشيزه را گويند .
بساك
- [ بسين مهمله . به وزن هلاك ] تاجى كه از رياحين ترتيب « 7 » كنند و در روز عشرت بر سر نهند . مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
همچو خاك جناب شاه جهان * خاك پايت مراست تاج بساك
و استاد ابو الفرج نيز گويد :
شعر
همه اميدش آنكه خدمت او * بسرش بر نهد ز بخت بساك
بابك
- پدر باشد . مثالش شيخ سعدى گويد :
بيت
پسر گفتش اى بابك نام جوى * يكى مشكلت مىبپرسم بگوى
و پادشاه عظيم را نيز گويند و اردشير را از آن بابكان گويند « 24 » . كذا فى الشرفنامه .
برفنجك
- [ بفتح باء و فاء و جيم و سكون راى مهمله و نون ] كابوس را گويند .
بكوك
- [ كاف اول نيز تازى . به وزن قبول ] نشانهء تير باشد .
بروشك « 8 »
- [ بفتح باء و شين معجمه و ضم راى مهمله ] خاك باشد . كذا فى التحفه .
بلوك
- [ به لام . به وزن قبول ] جامى باشد كه بدان شراب خورند . مثالش استاد عسجدى گويد :
بيت
مىگسار اندر بلوك شاهوار * خور بشادى روزگار نو بهار « 9 »
هامش
( 1 ) « س » : بجه .
( 2 ) « س » : در كاهان .
( 3 ) « س » : سرف نامه .
( 4 ) اصل ، چنانچه .
( 5 ) « س » : پور بها مىگويد ؛ « ب » : . . . گويد .
( 6 ) « س » : جاهى .
( 7 ) اين كلمه از « ن » است .
( 8 ) « س » : برشك .
( 9 ) « س » : . . . تو بهار ؛ « ب » : نوبهارى روزگار .
( 21 ) بسك نيز به اين معنى است .
( 22 ) لك ، مخفف لوك ، شتر .
( 23 ) در برهان بفتح اول است .
( 24 ) اين سخن بر اساسى نيست . بابكان مركب است از كلمهء بابك كه اسم پدر اردشير است و « ان » كه علامت نسبت است