بيرق
- علم باشد . مثالش حكيم خاقانى گويد :
شعر « 1 »
تف غضب تو در كف صبح * بر بيرق شام سوخت پرچم
و خواجوى كرمانى نيز گويد :
بيت
بر آفاق بيرق بر آورده « 2 » سر * عقابان تركش بر آورده پر
و بمعنى آن شقهء حرير « 1 » رنگين كه بر سر نيزه و علم و خود « 3 » بند كنند نيز آمده ، مثالش مولانا كاتبى گويد « 4 » :
شعر
زبيرق يلان را بسر خود زر * بهى بود برگ « 5 » خزانش بسر
بغلطاق
- [ بفتح به او غين معجمه ] بمعنى بغل بند و قبا باشد . و در تحفة السعادة بمعنى كلاه درويشان نيز آمده . مثالش « 6 » شيخ سعدى فرمايد :
شعر
بغلطاق و دستار و رختى « 7 » كه داشت * زبالا بدامان او در گذاشت
بخطاق و بغطاق
- [ هر دو بضم باء ] نيز به اين معنى آورده و صاحب مهر و مشترى مثال هر دو لغت را به دو معنى مرقوم گويد :
بيت
چو « 8 » سروش يافت بالا از بغلطاق * بفرقش سر فرازى كرد بغطاق
اما ازين بيت چنين ظاهر مىشود كه بغطاق مطلق كلاه باشد و صاحب فرهنگ بغلتان و
بغتاق
[ بتاى قرشت ] نيز آورده و بمعنى فرجى گفته و حسين وفائى بغتاق را بمعنى كلاه زر دوزى آورده و اين بيت خواجوى كرمانى را شاهد آورده :
بيت
ترك من خاقان نگر « 9 » در حلقهء عشاق او * ماه من خورشيد بين در سايهء بغتاق او
و بمعنى زيورى - و جامهاى نيز آوردهاند .
برق
- [ به وزن و معنى برغ مرقوم ] كه بند نيز گويند . مثالش شيخ « 10 » آذرى گويد :
بيت
بگشايندش ارز مغرب برق * مىكند شرق و غرب را همه غرق
و بتازى « 11 » معروفست « 21 » .
مع الكاف النازى
بارك
- [ بكسر راى مهمله ] مختصر باريك باشد . مثالش رودكى گويد :
بيت
خلخيان خواهى و جماش چشم * گرد سرين خواهى و بارك ميان
بتوك
- [ به تاى قرشت . به وزن قبول ] در نسخهء حسين وفائى طبقى چوبين بر مثال دف كه بقالان دارند و اجناس در آن كنند . مثالش « 12 » استاد منجيك فرمايد :
بيت
من فراموش نكردستم و كى خواهم كرد * آن بتوك جوو آن تابهء اشنان ترا
و [ بتقديم تاء بر باء « 22 » ] نيز به نظر رسيده .
بسك
- [ بفتح باء و سين مهمله ] گياهى است كه به عربى اكليل الملك گويند .
هامش
( 1 ) اين كلمه از « ن » است .
( 2 ) « س » : بر آورد .
( 3 ) « س » : علم خود .
( 4 ) « ن » « ن 2 » : هاتفى .
( 5 ) « س » :
بود و برگ .
( 6 ) اين كلمه از « ن » و « ب » است .
( 7 ) « ب » : . . . دستى ؛ « س » دستاورختى . ( متن از « ن » است ) .
( 8 ) « ب » : چه ؛ « س » : جو .
( 9 ) كلمهء نگر از « ب » است .
( 10 ) « س » : سح .
( 11 ) « س » : بتازى .
( 12 ) اين كلمه از « ن » و « ب » است .
( 21 ) يعنى : آذرخش .
( 22 ) يعنى : تبوك .