و در فرهنگ نام قريهاى از قراى طوس باشد و گويند مولد حكيم فردوسى است .
بژبژ
- [ بضم هر دو با ] همان بچبچ بمعنى دوم « 21 » مثالش حكيم سنائى فرمايد « 1 » :
بيت
نشود دل به حرف قرآن به * نشود بز به بژبژى فربه
و در فرهنگ بهر دو باى فارسى « 2 » « 22 » آورده .
مع السين
بامس
- [ بضم ميم ] پاى بسته و بيچاره « 3 » بود كه نه در وطن خود تواند بود و نه بيرون تواند رفت . « 23 » مثالش « 4 » حكيم دقيقى فرمايد :
بيت
خدا يگانا بامس به شهر بيگانه * فزون ازين نتوانم نشست دستورى
و شمس فخرى گويد :
بيت
همچون خر لنگست حسودت بوحل در * افتاده و پر بار بمانده شده با مس
بادرس « 5 »
- [ به سكون و فتح دال و راء مهملتين ] همان بادغد مرقوم .
برتاس « 6 »
- [ بفتح باء و سكون راى مهمله و بعد از راء تاى قرشت ] نام يكى از مبارزان « 7 » و نيز نام شهريست در حدود روس و بعضى نام ولايت تركستان گفتهاند گه روباه آنجاى پوستين خوب دارد و برطاس بطاى حطى نيز آمده . مثالش حكيم سوزنى گويد :
بيت
اى شير فلك رو به برتاسى تو * جمشيد ملك غلام نخاسى تو
و پوست آن روباه را نيز برطاس « 8 » گويند .
چنان كه « 9 » صاحب مهر و مشترى گويد :
بيت
ز دوران مشك بيد اندر تنعم * زده بر جامها برطاس و قاقم
و بر مردم آن ولايت نيز اطلاق كنند . چنان كه « 9 » شيخ نظامى فرمايد در صف آرايى « 10 » لشكر اسكندر .
شعر
بخرزانيان « 11 » راست آراسته * ز چپ بود برطاس برخاسته
بوشپاس
- [ بضم با و سكون شين معجمه و باى « 12 » فارسى ] خواب باشد كه بينند . مثالش زراتشت بهرام گويد :
بيت
جهان ديده بد پير اختر شناس * به دو باز گفتم من آن بوشپاس
بسباس
- [ به وزن الماس ] در فرهنگ بمعنى بىمعنى و هرزه باشد . مثالش حكيم مختارى گويد :
شعر
بسر من كه چون بخوانى « 13 » شعر * اين بدل برنويس از قرطاس
كه گران جان قلتبان بس بس * زين فضولى و حكمت بسباس
بجس
- [ بفتح باء و سكون جيم ] بمعنى
هامش
( 1 ) « س » : بضم . . . دوم فردوسى گويد ؛ « ب » : همان بچبچ مثالش . . . ( متن از « ن » است ) .
( 2 ) « س » : دو معنى باى . . . ؛ « ب » : بباى . . . ( متن از « ن » است ) .
( 3 ) اصل : بيجاره .
( 4 ) « س » : كلمهء مثالش را ندارد ؛ « ب » : مثالش دقيقى گويد . ( متن از « ن » است ) .
( 5 ) « ن » : بادررس ؛ « س » : بادرش ، ( متن از « ب » است ) .
( 6 ) « ن » : برماس ؛ « س » :
بارتاس . ( متن از « ب » است ) .
( 7 ) « س » : يكى ميارزان .
( 8 ) « ب » . برتاس ؛ « س » : يرطاس .
( 9 ) اصل : چنانچه .
( 10 ) « س » : آراى . ( متن از « ب » است ) .
( 11 ) « س » : بجردانيا . ( متن از « ب » است ) .
( 12 ) « س » : ياى .
( 13 ) « س » :
نخوانى .
( 21 ) يعنى : لفظى كه شبانان بز را بدان خوانند .
( 22 ) يعنى : پژپژ .
( 23 ) رجوع بكلمهء « مس » و « پامس » در برهان و غيره شود .