بيت
تا ببيند يك نظر رخسارشان * روح قدسى جان ببر گند آوريد
بلند
- [ بفتح با ] يعنى دراز و [ بضم باء ] چوب بالاى چهار چوب در باشد . مثالش « 1 » سوزنى گويد :
شعر
از هيبت ار كند بدرى خارجى گذر * بفتد بر آستان در خارجى بلند
كذا فى الفرهنگ .
بوزكند
- [ به زاى معجمه و كاف تازى .
به وزن گوسفند ] ايوان باشد و [ بباى فارسى « 21 » ] نيز آمده .
بند
- معروف - و نيز نام ولايتى باشد .
و بمعنى مكر و حيله و زرق و فريب نيز آمده . به اين معنى صاحب گلشن گويد :
بيت
همه افسانه و افسون و بندست * بجان خواجه كه اينها « 2 » ريشخندست
« 3 » و حكيم فردوسى نيز فرمايد :
شعر
نهادم ترا نام دستان زند * كه با تو پدر كرد دستان و بند
و بمعنى سدى كه پيش آبها بندند و مولوى مثنوى گويد :
بيت
گر در بسته كند منع ز هفتاد بلا * چونكه اين سيل بلا آمد و از بند گذشت
و ديگر فنون كشتى را نيز گويند « 4 » و مؤيد اين معنى آن عبارت گلستان است كه فرموده :
« يكى در صنعت كشتى گرفتن بر سر آمده بود چنان كه « 5 » درين علم سيصد و شصت بند فاخر دانستى . » مثالش سراج الدين راجى نيز در صفت پهلوان كشتى گيرى گويد :
شعر
از ان پير اوفتاده بس جوانان * ببند بندهايش پهلوانان
و بمعنى طناب و آلت بستن چيزها مطلقا نيز باشد و ديگر بمعنى فاعل بستن - و امر به اين معنى نيز آمده . مثال اين سه معنى على فرقدى گويد :
بيت
چند باشى بكينه دشمن بند * دل دشمن به بند احسان بند
و ديگر بمعنى حبس نيز آمده . مثال اين معنى سعدى گويد :
شعر
چو يك بار گفتى و نشيند پند * بده گوشمالش بزندان و بند
و ديگر در فرهنگ بمعنى دو فاصلهء ميان دو عضو نيز آمده . مثالش هلالى گويد « 6 » :
بيت
عاقبت بگسلد چو بند از بند * بند بند مرا بهم پيوند
و ديگر بمعنى جفت گاوى كه براى زراعت باشد .
و ديگر ترجيع و تركيب نيز آورده . و در تحفة - السعادة بمعنى طمع و طلب و محبت و خيال نيز آمده .
بساوند
- [ بسين مهمله و واو به وزن دماوند ] قافيهء شعر باشد . مثالش استاد « 7 » لبيبى فرمايد :
بيت
همه با دو همه خام و همه سست * معانى باژگونه « 8 » با بساوند
بادآورد
- گنج بادآورد باشد و آن يكى
هامش
( 1 ) اين كلمه از « ب » است .
( 2 ) « الف » « ن » : كينها ؛ « س » : كينهان .
( 3 ) اين شاهد در « ن » و « ب » نيست و « الف » در حاشيه دارد .
( 4 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 5 ) اصل : چنانچه
( 6 ) « ن » : هلالى ؛ « س » « الف » : هلالى گويد . ( متن از « ب » است ) .
( 7 ) « ب » : مثالش ؛ « س » و « الف » هيچيك هر دو كلمه را ندارند ( متن از « ب » است ) .
( 8 ) بجز « ب » : بازگونه .
( 21 ) يعنى : پوزكند .