و گياهيست كه چون بعضو آدمى رسد بگزد و آن را گزنه نيز گويند و تخم « 1 » آن مقوى باهست .
آسماندره
- كهكشان باشد كه به عربى مجره گويند . مثالش شاعر فرمايد « 2 » :
شعر
بكوچهاى كه روى با كف گهر افشان * چو آسمان دره سازى ز بس گهر بارى
آخره
- [ بمد همزه و ضم خاء ] طويله باشد .
مثالش « 3 » عز الدين شروانى گويد :
بيت
تيغ زنان مىرسد خسرو انجم ز شرق * كادهم شب در رميد ز آخرهء كهكشان
آزاده
- در تحفة السعادة بمعنى ولى و صالح و اصيل و حلالزاده باشد . مثال اين معنى را شاعر گويد :
شعر
مرد آزاده بگيتى نكند ميل دو كار * تا وجودش همه ساله بسلامت باشد
زن نخواهد اگرش دختر قيصر بدهند * وام نستاند اگر وعده قيامت باشد
و بمعنى حر نيز آمده كه ضد عبدست . مثال اين معنى خواجه حافظ گويد :
شعر
بشنو اين نكته كه خود را ز غم آزاده كنى * خون خورى گر طلب روزى ننهاده كنى
و ديگر صفتى است سرو و سوسن را .
آشيهه
- [ بشين معجمه و هاء به وزن پاكيزه ] آواز « 4 » اسب باشد كه شنه و شيهه « 5 » نيز گويند و به عربى صهيل گويند .
آسه
- به وزن كاسه در نسخهء ميرزا زمين تربيت كرده از براى زراعت كردن باشد « 6 » و در مؤيد الفضلا آبسته [ به وزن وارسته ] به اين معنى آمده .
آسيمه
- خيره باشد و در بعض نسخ بمعنى ديوانه مزاج و شوريده و « 7 » متحير و مدهوش نيز به نظر رسيده . مثالش حكيم خاقانى فرمايد :
بيت
ايمه « 21 » دوران چو من آسيمه سرست * نسبت جور بدوران چكنم
انداوه
- [ بنون و دال مهمله و واو . به وزن افسانه ] ماله كه بدان اندود كنند و « 8 » اندايه نيز گويند . مثالش سوزنى گويد :
بيت
بامچه اندودن كس را بدوغ * خواست ز من عاريت اندايه كير
آفرازه
- « 9 » شعلهء آتش باشد . مثالش « 10 » هم او فرمايد « 22 » :
شعر
نرم گشته بلوس و لابهء من * گرم گشته بآفرازهء من
آفروژه - به معنى فتيله باشد . هم او گويد :
بيت كنك ز « 11 »
آتش طبع خود آفرازه بلند * ز آفرين تو گر « 12 » باشد آفرزه من
و اين بيت مثال لغت سابق نيز مىشود .
انبانه
- همان انبان مرقوم . مثالش خواجه حافظ فرمايد « 13 » :
هامش
( 1 ) در « س » و « ب » : واو نيست .
( 2 ) « ب » ، « الف » « س » : شاعر گويد . ( متن از « ن » است ) .
( 3 ) در « س » و « الف » اين كلمه نيست .
( 4 ) « الف » « س » : و آواز .
( 5 ) « الف » : شنه شيهه .
( 6 ) « الف » : زراعت باشد ؛ « س » :
زراعت .
( 7 ) « س » : شوريده متحير .
( 8 ) حرف واو از « ب » است .
( 9 ) بجز « س » افروزه .
( 10 ) اين كلمه از « ب » و « ن » است .
( 11 ) « س » : از .
( 12 ) « س » : اگر .
( 13 ) « ب » مثال خواجه حافظ گويد ؛ « الف » : خواجه حافظ گويد ؛ « س » : خواجه حافظ . ( متن از « ن » است ) .
( 21 ) ايمه . اين زمان .
( 22 ) يعنى : سوزنى .