تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صحاح الفرس ( فارسى ) — صفحة 267

مساهمون:

ص٢٦٧
دوم آنست كه به عربى « قطعه » گويند . پاغنده : بمعنى « آغنده » است . ابو العباس گفت : بيت « 1 »
كى خدمت « 2 » را شايم تا پيش تو « 3 » آيم * با اين سرو اين ريش چو پاغندهء « 4 » حلاج
پالوده : دو معنى دارد : اول « مروق » باشد « 5 » يعنى پاك كرده دوم حلوايى باشد كه از ( عسل ) « 6 » و بادام و نشاسته سازند « 7 » . ( پايه ) : مرتبه و درجه باشد « 8 » . پده : ( بفتح پى ) بمعنى « بده « 9 » » است بباء بيك نقطه « 10 » . رودكى گفت : بيت
آتش هجرانت را هيزم منم * و آتش ديگرت را هيزم پده « 11 »
پذيره : پيشباز رفتن و بازآمدن باشد . پره : از آن « 12 » « قفل » باشد و « 13 » از آن در و غير آن « 14 » . پرانه : شهريست « 15 » . عنصرى گفت : بيت « 16 »
سپه كشيده چه از تازى و چه از بلغار * چه از پرانه « 17 » چه از اوزگند « 18 » و از فاراب
پرمخيده « 19 » : مخالف و خود راى باشد . ابو شكور گفت : بيت « 20 »
مر او را مكن پر مخيده پسر * ز بهر جهان بر پدر كينه‌ور
پرهوده « 21 » : دو معنى دارد : اول آنكه سخن بيهوده باشد . دوم جامه كه از تپش « 22 » ( آتش ) رنگ بگرداند . بو شكور گفت : بيت « 23 »
جگر بخواهم پرهود من بباده چنانك * ترا روان و دل از عشق آن تكين « 24 » پرهود
پروازه : دو معنى دارد : اول « درمنه » را گويند كه در پيش « 25 » عروس ريزند . دوم خوردنى ( باشد ) كه از پس « 26 » قومى بتماشاگاه برند « 27 » . پروانه : پرنده باشد كه خود را به « 28 » چراغ زند ( تا بسوزد « 29 » ) . پرونده [ برونده ] : سلهء قماش رويانى باشد « 30 » . آغاجى گفت : بيت « 31 »
خواجه [ به ] پرونده اندر آمد ايدر « 32 » * اكنون معجب « 33 » شدست از « 34 » بر رهوار
هامش
( 1 ) - د : شاهد را ندارد ( 2 ) - « ط » و وفائى : گر خدمت ( متن از « لف 467 » و در حاشيهء لفن : ( گر خلعت ( 3 ) - ط : او ( 4 ) - ط : اغنده ( 5 ) - ط : مروق باشد يعنى مروق باشد ( 6 ) - ط : به علت پارگى صفحه « از عسل » محذوف ( 7 ) - د : كند ( 8 ) - شاهد پايه در وفائى [ انورى گفته : بيتجفاى گنبد گردون بپايه‌اى برسيد * كز آن فرازتر اندر ضمير پايه نماند] ( 9 ) - ط : پذه ( 10 ) - ط : يك ( 11 ) - ط : آتش پذه / د : هيزم پذه ( استاد دهخدا در حاشيه :آتش هجرانت را هيزم منم * و آتش ديگرت را هيزم پذه) ( 12 ) - د : « از آن » ندارد ( 13 ) - د : « و » ندارد ( 14 ) - وفائى آورده : « زرهء قفل را گويند » ( 15 ) - د : شهر است ( 16 ) - د : شاهد را ندارد ( 17 ) - ط : برانه ( 18 ) - ط : ازو كنده وز فارات ( متن از لف 497 ) ( 19 ) - ط : پرمخنده ( 20 ) - د : شاهد را ندارد ( 21 ) - د : پرهوذه ( 22 ) - ط : تيش آن / د : تيش آتش ( متن از دهخدا ) ( 23 ) - د : شاهد را ندارد ( 24 ) - لغت‌نامه در ذيل لغت « پرهودن » بنقل از فرهنگ شعورى : « كمين ( كذا ) » ( 25 ) - ط : پس ( 26 ) - د : بش ( 27 ) - شاهد « پروازه » در وفائى در معنى خوردنى [ مرضعى گفته : بيتاى زن آورد ( « لف 439 » : اى زن او روسپى ) اين شهر را دروازه نيست * نه بهر شهرى مرا بهتر ازين ( « لف » : از مهتران ) پروازه نيست] ( 28 ) - د : بر ( 29 ) - ط : « تا بسوزد » به علت پارگى كتاب محذوف ( 30 ) - « لف 427 » : « شملهء قماش بود » ( 31 ) - د : مثال را ندارد ( 32 ) - ط : اندر ( 33 ) - ط : معجر ( 34 ) - ط : بر سر ( متن و اصلاح بيت از « لف » )