فصل فاء « 1 »
فخميد « 2 » : يعنى پنبهدانه از پنبه « 3 » جدا كرد « 4 » .
خجسته گفت : « 5 »
بيت
جوان بودم « 6 » و پنبه فخميدمى * چو فخميده شد دانه برچيدمى « 7 »
فرسد « 8 » : فرسايد « 9 » باشد . ( رودكى گفت :
[ شعر ]
آخر هر كس از دو بيرون نيست * يا برآوردنى است يا زدنى است
نه به آخر همه بفرسايد « 10 » * هر كه انجام راست فرسدنى است ) « 11 »
فلخود « 12 » : بمعنى فخميد « 13 » است . ( طيان گفت :
[ بيت ]
موى زير بغلش گشت دراز * وز « 14 » قفا موى پاك فلخوده ) « 15 »
فنود « 16 » : چند معنى دارد . اول فريفته و غره شده باشد چون كسى فريفته شود « 17 » گويند :
« بفنود « 18 » » يعنى ( فريفته و ) غره شد و بر او « 19 » آرام گرفت . ( رودكى گفت :
[ بيت ]
بفنوده است جهان بر درم و آب و زمين « 20 » * دل تو بر خرد و « 21 » دانش و خوبى « 22 » بفنود
دوم « 23 » كسى را گويند كه در رفتار يا گفتار توقف كند « 24 » و سبك سخن « 25 » نتواند گفت ، گويند :
« بفنود » ( رودكى گفت :
[ بيت ]
بدان مرغك مانم من كه دوش بزار * از بر شاخك همى فنود
« 26 » [ كذا ] ) « 27 »
فصل كاف « 28 »
كفيد « 29 » : يعنى از هم باز شد و بشكافت و انار « 30 » شكافته را كفيده و « 31 » كفته گويند . رودكى گفت :
بيت
كفيدش دل از غم « 32 » چو يك كفته نار * كفيده شود سنگ تيمارخوار
كهبد « 33 » : چند معنى دارد اول دهقان باشد دوم خزينهدار بود ( يا آنكه سيم و زر پادشاه به او سپارند و او بخزينه سپارد ) منجيك گفت
هامش
( 1 ) - ك : عنوان را ندارد
( 2 ) - ط : فخميد / ك : فخميد
( 3 ) - ك : « پنبهدانه است »
( 4 ) - د : كرده
( 5 ) - « لف 119 » : « بمعنى فلخوده باشد طيان گويد »
( 6 ) - ك : ديدم
( 7 ) - ك : « چه . . . . برچيده مى »
( 8 ) - ك : اين لغت را ندارد
( 9 ) - د : فرساند
( 10 ) - د : بفرسايند
( 11 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است ( فروزانفر : مخفف فرسودنى )
( 12 ) - ك : اين لغت را ندارد
( 13 ) - د : فخميده
( 14 ) - د : و از
( 15 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 16 ) - ك فقط : « فنود - اول فريفته و غره باشد دويم كسيست كسيست كه در رفتار با [ : يا ] گفتار توقف كند و سبك سخن نتواند گفت » و شاهدها را ندارد
( 17 ) - د : « چون كسى فريفته شود » ندارد
( 18 ) - ط : بفتود
( 19 ) - ط : « او » ندارد
( 20 ) - ط : بفنودم ز جهان و سر درم لمحب ( كذا ) زمين / د : بفنودم پس جهان . . . ( متن از « لف 108 » )
( 21 ) - ط : « و » ندارد
( 22 ) - « لف 108 » : خوبين
( 23 ) - د : « دوم » ندارد
( 24 ) - ط : قوتى
( 25 ) - ط : سخن سبك
( 26 ) - « لف 108 » :« بدان مرغك مانم همى كه دوش * بر آن شلنك گلبن همى فنود ( ؟ ) »/ فروزانفر : [ ظاهرا چنين بوده است :بدان مرغك مانم كه دوش براز * بزار از بر شاخك همى فنود ]( 27 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 28 ) - ك : عنوان را ندارد
( 29 ) - ك : فقط : « كفيد - يعنى از هم شكافته شده »
( 30 ) - د : نار
( 31 ) - ط : كفيد
( 32 ) - « لف 114 » : از هم
( 33 ) - ك : فقط : « كميد [ ظ : كهبد ] يعنى دانا و دهقان و خزينه هر سه است » و شاهد را ندارد