موبد : بفتح ميم « 1 » عالم و دانا « 2 » باشد ( اشنانى جويبارى گفت [ بيت ]
ز اردى بهشت « 3 » روزى ده رفته روز شنبد « 4 » * قصه فكنده زى ما « 5 » باده بدست موبد ) « 6 »
فصل نون « 7 »
نخچيد « 8 » : دو معنى « 9 » دارد اول آهن باشد « 10 » . دوم « 11 » سنگ سخت ( ندافان باشد . منجيك گفت
[ بيت ]
دو مار به گزنده بر دو لب تو دوسان « 12 » * زان قليهء چو طاعون زان نان همچو نخچيد « 13 »
نژاد : اصل و گهر و نسب مردم باشد . ابو شكور گفت : [ بيت ]
خداوند ما نوح فرخنژاد * كه بر شهر ايران « 14 » بگسترد داد
و فردوسى گفت : [ بيت ]
بپرسيد ازو پهلوان از نژاد * برو يك بيك سر و بن كرد ياد
نهاد : رسم باشد . كسائى گفت : [ بيت ]
خداى عرش جهان را چنين نهاد نهاد * كه گاه « 15 » مردم ازو شادمان و گه ناشاد )
نهازيد « 16 » : چنان بود كه گويى بترسيد « 17 » .
طخارى « 18 » گفت :
بيت « 19 »
لبت گويى كه نيم كفته گلست * مى نوش اندرو نهفتستى « 20 »
زلف گويى ز لب نهازيدست * بگله سوى چشم رفتستى « 21 »
نميد : اميدوار است « 22 » .
نويد « 23 » : چند معنى دارد اول نوان يعنى جنبان « 24 » ( عماره گفت : [ بيت ]
نال دميده بسان سوسن آزاد * بنده بر آن نال نالوار نويده « 25 » ) « 26 »
دوم وعده باشد « 27 » ( عنصرى گفت : [ بيت ]
دل مرد دانا نبد نااميد * خرامش نيايد بديد از نويد
و رودكى گفت : [ بيت ]
اگر امير جهاندار داد من ندهد * چهار سال نويد مرا ز كيست خراب « 28 »
سيوم مژده دادن بود . ظهير الدين فاريابى گفت : [ بيت ]
هامش
( 1 ) - ك : ندارد
( 2 ) - د : عالمدان
( 3 ) - د : اردبهشت
( 4 ) - اد : شينيذ
( 5 ) - « لف » : قصه فكند زى ما ( دهخدا در يغما سال 3 شمارهء 11 مصراع دوم ظاهرا : كستى فكند و زنار . . . )
( 6 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 7 ) - ك : عنوان را ندارد
( 8 ) - د : نسخهء « د » و / « لف 117 » : نخچند
( 9 ) - ك :
ندارد
( 10 ) - د : باشد
( 11 ) - ك : است دويم
( 12 ) - د : دو مار كژيده به بر دولت دو سال ( متن از دهخدا در حاشيهء نسخه )
( 13 ) - د : بناى بر نخچد .
( 14 ) - د : شهريارى ( متن از دهخدا )
( 15 ) - د : كام
( 16 ) - اصل در ط / د : « نهاريد » / ك : نماريد
( 17 ) - ك : چنان است كه گويد ترسيده است
( 18 ) - د : طحاوى
( 19 ) - ك : شاهد را ندارد
( 20 ) - ط : نهفتنى / « لف 105 » : نهفتستى
( 21 ) - ط : رفتينى / « لف 105 » : رفتستى
( 22 ) - ك : اميد داشتن است
( 23 ) - ك : فقط : « نويد - بمعنى چنبانيدن و وعده دادن هر دو است » و بقيه را ندارد
( 24 ) - ط : جنبان
( 25 ) - د : نويد
( 26 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 27 ) - د : « وعده دادن بود بهمانى [ : بمهمانى ] يا كسى را اميدوار گردانيدن به چيزى
( 28 ) - د / « لف 117 » : كه هست خراب ( متن تصحيح استاد فروزانفر )