بيت
به تو باز گردد غم غاشقى * نگارا مكن اينهمه زشت ياد « 1 »
فصل سين « 2 »
ساد : ساده باشد . ( فردوسى گفت : [ بيت ]
درختان كه كشته نداريم ياد * بدندان به دو نيم « 3 » كردند ساد
سپهبد : سپهسالار و سرلشكر و امير باشد . فردوسى گفت : [ بيت ]
سپهبد چنين كرد ما را اميد * كه بر ما شب آرد « 4 » بروز سپيد ) « 5 »
سرود : سماع و شعر باشد « 6 » .
سرواد : شعر باشد « 7 » . لبيبى گفت :
بيت
دگر نخواهم گفتن همى ثنا و غزل * كه رفت يكسره « 8 » مقدار « 9 » و « 10 » قيمت سرواد « 11 »
فصل شين « 12 »
شجد « 13 » : سرماى « 14 » سخت بود « 15 » . دقيقى گفت :
بيت
صورت خشمت « 16 » ارز هيبت خويش * ذرهاى را به خاك « 17 » بنمايد
خاك دريا شود ز هيبت آب * بيزد و آفتاب « 18 » بشجايد
شخاييد : آنكه « 19 » بدندان جايى « 20 » ريش كند « 21 » .
شخود : چيزى باشد « 22 » كه به ناخن بزنند . كسائى گفت :
بيت
بمدحت كردن مخلوق روى « 23 » خويش بشخودم * نكوهش را سزاوارم كه جز مخلوق نستودم
شميد « 24 » : ( اين لفظ را ) به دو وجه استعمال كنند اول شميد و شميده هر دو بيهوش بود .
منجيك گفت :
بيت
پيشت بشمند و « 25 » بىروان گردند * شيران عرين چو شير شادروان « 26 »
دوم شمند و شمان . بروايتى ديگر « 27 » شمان دمادم بود از تشنگى چنان كه دمادم از گريستن « غريو و غرنگ » باشد .
هامش
( 1 ) - هر سه نسخه : زشت باد
( 2 ) - ك : عنوان را ندارد
( 3 ) - « لف 111 » : به دو نيمه
( 4 ) - د : ازو
( 5 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است
( 6 ) - د : سماع باشد - ك : سماع و شعر بهر دو معنى باشد
( 7 ) - د : بود / ك : شعر است و بعضى گفتهاند كه بمعنى افترا و دروغست
( 8 ) - ط / د : يكره / ك : يكده .
( 9 ) - « لف 108 » : بازار
( 10 ) - ك : « و » ندارد
( 11 ) - ك : سر و آود
( 12 ) - ك : عنوان را ندارد
( 13 ) - ط : شنديد ؟ ؟ ؟ / د / ك : شخد
( 14 ) - ط : سرماء
( 15 ) - د / ك : باشد
( 16 ) - ط : حشمت
( 17 ) - د :
« را به خاك » ندارد و كاتب اشتباها آن را در مصراع چهارم بعد از كلمهء « آفتاب » آورده
( 18 ) - [ « د » و « لف 115 » : . . . . . . . . بسوزد آب . . . . بفسرد آفتاب و بشجايد « د : بشخايد » ) در برهان قاطع در حاشيهء لغت شجانيدن آقاى دكتر معين بيت دوم را بنقل از « لف 115 » چنين آوردهاند :« خاك دريا شود بسوزد آب * بفسرد نار و برق بشجايد »ولى مصراع اخير در صفحهء مذكور از « لف » ديده نشد ]
( 19 ) - د : آنك
( 20 ) - د : « جاى » ندارد
( 21 ) - ط : كردد / د : كرد
( 22 ) - ك : چيزيست
( 23 ) - « لف 113 » : روح
( 24 ) - ك : فقط « شميد - بيهوشى است »
( 25 ) - د : شميذ
( 26 ) - د : شيران غيرت چو شير و شاد و روان
( 27 ) - ط : پس از « بروايتى ديگر » لف « دماوند » ديده مىشود كه كاتب باشتباه نوشته و سپس خط زده است ( متن از فروزانفر )