برخى از عناصر شيميايى كممصرف نقش خود را به عنوان جزئى از ساختمان مولكولى پروتئين ظاهر مىسازند . مثلا حمل اكسيژن توسط جريان خون به عهدهء گروهى از پروتئينهاى فلزدار محول است .
پروتئين آهندار يا هموگلوبين ، پروتئين عمدهء تنفسى در حيوانات ، بخصوص پستانداران است .
پروتئينهاى آهندار مختلفى نظير اريتروكروئورينها « 1 » همين وظيفه را در مورد جانوران بىمهره انجام مىدهند . حمل اكسيژن در خون در خرچنگها و صدفها و حلزونها توسط پروتئينهاى مسدار يا هموسيانينها « 2 » انجام مىشود . در هموگلوبين ، آهن در درجه اول به مولكول پورفيرين « 3 » متصل است كه آن هم به نوبهء خود به پروتئين اتصال دارد . پروتئين آهندار يا به اصطلاح مواد رنگى آهندار معمولا قرمز يا قهوهاى هستند و پروتئينهاى مسدار يا مواد رنگى مسدار به رنگ آبى مىباشند .
مايوگلوبين « 4 » كه يك پروتئين آهندار و از اكثر جهات شبيه هموگلوبين است به عنوان مخزنى براى ذخيره اكسيژن در نسوج عضله به كار مىرود . بطور كلى اكسيژن در تركيب با فلز در تمام پروتئينهاى تنفسى وجود دارد . انزيمها كه گروهى از پروتئينها بوده و وظيفه هدايت و تسريع و كمك به انجام عكسالعملهاى شيميايى را در بدن موجودات زنده به عهده دارند در برخى موارد در ساختمان آنها از اين عناصر شيميايى كممصرف وجود دارد . مثلا آهن در اغلب اين قبيل پروتئينهاى انزيمها وجود دارد و موجب انجام اعمال اكسيداسيون مىشود . نظير هموگلوبين ، در پروتئين نيز آهن از طريق يك مولكول پورفيرين به پروتئين اتصال دارد .
انزيمهاى آهندار بطور عمده عبارتند از كاتالاز « 5 » كه عمل تجزيه هايدروجن
هامش
( 1 ) .Erythrocruorins .( 2 ) .Hemocyanins .( 3 ) .Porphyrin .( 4 ) .Myoglobin .( 5 ) .Catalase .