سرخس
5 گرم است و جانشين آن از نظر خواص قنبيل است ، بيخ سرخس مضر ريه است و از اين نظر بايد با شيح ارمنى خورده شود . بيخ سرخس براى اشخاصى كه مبتلا به ناراحتىهاى قلبى و كبدى هستند نبايد تجويز شود .
تهيهء تنطور از برگهاى جوان و نورستهء سرخس نر : 500 گرم برگ جوان و تازهء سرخس نر را در 4 كيلوگرم اتر سولفوريك به مدت يك هفته بخيسانند و صاف روى آن را با عمل انحراف بردارند و حفظ كنند 8 گرم از اين تنطور را در يك فنجان شربت قند بياشامند .
تهيهء گرد سرخس نر : بيخ سرخس نر را به مقدار مورد نظر گرفته سر و ته آن را بزنند و آن را به قطعات نازك بريده و خرد نمايند و پوست آن را برداشته و در گرمخانهء 40 درجهء سانتىگراد بخشكانند و نرم بكوبند و از الك ابريشمى داروسازى نمره 80 بگذرانند . مقدار خوراك از اين گرد براى دفع كرم كدو 6 - 4 گرم است . بايد سعى كرد كه بيخ تازه باشد و بىدرنگ پس از خارج ساختن از زمين به كار رود .
داروى ضد كرم كدو : 6 - 4 گرم گرد سرخس نر را با 125 گرم آب مخلوط كرده صبح ناشتا يك دفعه بياشامند و يك ساعت بعد معجونى مركب از 6 دسىگرم كلمل ساييده ، 6 دسىگرم سقمونيا ، 3 دسىگرم گمگوت و مقدار كافى عسل ساخته و ميل كنند . كليهء داروهاى تركيبى سرخس همانطور كه فوقا اشاره شد بايد زير نظر و با توصيهء پزشك خانواده باشد .
سرخس ماده
به فرانسوى
Fougere femelle
و به انگليسى
Fern
و
Female fern
و
lady fern