وجود دارد . مقدار مادهء مؤثر در ساقهء زيرزمينى گياه معمولا در تابستان كمتر است و بيشترين مقدار مادهء مؤثر در زمستان در اعضاى زيرزمينى گياه وجود دارد ، به همين جهت ساقهء زيرزمينى گياه را بايد در پاييز از زمين خارج كرد و نگهدارى نمود .
حكماى طب سنتى معتقدند كه قدرت دارويى ساقهء زيرزمينى يا بيخ گياه حد اكثر تا 4 سال باقى مىماند ولى بههرحال بهتر است كه هر دو سال تجديد شود .
بررسيهاى ديگرى نشان مىدهد كه مادهء فيليسين خام در حدود 4 درصد سميت دارد و بر ضد انگل
Enchytracus albidus
مؤثر مىباشد . در اين مورد از محلول 10 ميلىگرم در 100 ميلىليتر آب استفاده مىشود .
مواد مؤثر در ساقهء زيرزمينى گياه ، فيليسين ، آلفا - فلاوسپيديك اسيد « 1 » و فيليسيك اسيد مىباشد
[ S . G . I . M . P ]
. بررسىهاى ديگرى نشان مىدهد كه عصارهء اترى ساقهء زيرزمينى گياه در حدود 10 - 6 درصد است كه در حدود 25 درصد آن فيليسين مىباشد
[ G . I . M . P ]
.
خواص - كاربرد
قبل از ذكر مطلبى در مورد خواص دارويى سرخس نر بايد به اين نكته توجه داده شود كه در مصرف محصولات دارويى حاصل از ساقهء زيرزمينى سرخس نر بايد خيلى احتياط نمود ، زيرا اسراف در خوردن آنها و يا خوردن زايد بر حد مجاز موجب اختلالاتى از جمله تحريك شديد روده در نتيجه اسهال شديد گشته و با اثرى كه روى سيستم اعصاب مركزى مىگذارد موجب ايجاد عوارضى مانند كورى موقت ، فلج ، يرقان و . . . مىشود . بنابراين در مصرف آن بايد نهايت مراقبت را به عمل آورده و حتما زير نظر پزشك و با توصيهء او عمل شود .
در ويتنام از ساقهء زيرزمينى سرخس نر به عنوان حشرهكش استفاده مىشود [ فوكود ] . در چين ريشهء سرخس نر را دوبار در هر سال جمعآورى مىكنند و از اين ريشهها براى كشتن انگلهاى معده و براى التيام زخم و بند آوردن خونريزى استفاده مىشود بخصوص براى قطع خونريزيهاى بعد از وضع حمل . مادهء عامل و مؤثر ريشهء سرخس كه براى دفع كرم كدو اثر مىكند ، رزين روغنى به نام فيلمارون و فيليسين خام مىباشد . بهطور كلى مصرف داخلى محصولات دارويى ساقهء زيرزمينى سرخس نر
هامش
( 1 ) .a - Flavospidic acid