گفته مىشود . گياهى است از دستهء نهانزادان آونددار
Pteridophyte
و گروه
Filicineae
خانوادهء
Polypodiaceae
، نام علمى آن
Athyrium filix - foemina ( L . ) Roth .
و مترادف آن
Polypodium filix - foemina L .
مىباشد .
مشخصات
بهطور كلى شبيه سرخس نر ، بلندى برگ آن بيشتر و تقريبا يك برگ مشخص دارد . شكل برگ همانطور مثلثى با بريدگىها و تقسيمات ثانوى و بيشتر در جنگلهاى مرطوب و مناطق پرسايه مىرويد . در ايران در مناطق آذربايجان و لنگرود ديده مىشود .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در ساقهء زيرزمينى يا بيخ آن كمى فيليسيك اسيد است ولى مقدار بيشترى از مادهء مؤثر ديگرى به نام پلىستيچين « 1 » و پوليستىچالبين « 2 » يافت مىشود . خواص ساقهء زيرزمينى آن تا حدود زيادى شبيه سرخس نر و كمى ضد كرم مىباشد كه از تكرار آن خوددارى مىشود . خاصيت ضد كرمى آن در اغلب موارد ناچيز بوده است . سرخسهاى معروف ديگرى نيز هستند كه چون در ايران نمىرويند به ذكر مختصرى از آنها مبادرت مىشود .
1 . سرخس سلطانى
به فارسى « سرخس سلطانى » و « دهانشور سلطانى » گفته مىشود . به فرانسوى
Fougere royale
و
Osmonde
و به انگليسى
Royal flowering fern , Osmund
و
Flowering fern
گفته مىشود . گروه و دسته و خانوادهء آن مشابه سرخس نر و ماده است نام علمى آن
Osmunda regalis L .
مىباشد .
شكل گياه مانند سرخسها بزرگ بريده بريده ولى كنارهء برگچهها صاف و به رنگ سبز مايل به قرمز است و از ريشهء آن استفاده مىشود .
هامش
( 1 ) .Polystichine( 2 ) .Polystichabine