تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 438

مساهمون:

ص٤٣٨
و مترادف آن
Amomum repens Sonn .
و
Amomum cardamom L .
مىباشد . رنگ آن سفيد ، طول كپسول ميوه 8 - 6 ميلىمتر و به شكل مثلث محتوى دانه‌هايى است قهوه‌اى تيره ، بوى آن شبيه تربانتين و گرانتر از ساير ارقام است . 2 . نوع « هيل غراب » يا « قاقله كبار » است كه به فرانسوى آن را
Cardamome majus
گويند . نام علمى آن
Elettaria majus
يا
Amomum subulatum Roxb .
مىباشد . گياه اين نوع هل در سيلان مىرويد ، در هند نيز كاشته مىشود . طول ميوه‌اش در حدود 50 - 25 ميلىمتر است و قطر غلاف ميوهء آن در حدود 10 - 6 ميلىمتر و در هر خانه 16 - 14 دانهء نامنظم به رنگ قهوه‌اى روشن جاى دارد . دانهء آن معطر و خواص آن شبيه قاقلهء صغار است البته با كمى تفاوت . انواع ديگرى هل نيز در بازار عرضه مىشود كه از جنس
Amomum
هستند از جمله
Amomum compactum [ Solant , ex Mato . ]
كه بومى هند شرقى است و در مناطق مختلفهء جاوه كاشته مىشود . ميوهء آن تقريبا كروى است به قطر 15 - 10 ميلىمتر و در آن 12 - 9 دانه به هم فشرده به رنگ قهوه‌اى با طعم تند و نافذ وجود دارد . از اين نوع هل نيز در بازار ايران زياد وجود دارد و پس از اينكه غلاف سبز روشن آن شكسته شد دانه‌هاى به‌هم‌فشردهء قهوه‌اى تيره يا سياه هل ظاهر مىشود ، بعضى از آنها طورى به‌هم‌فشرده است كه به نظر مىرسد يك دانهء دراز است ولى وقتى كه فشار وارد شد خرد شده و دانه‌هاى آن كه ريز و به ابعاد دانهء سياه‌دانه است از هم جدا مىشود . اين نوع هل را در برخى كتب طب سنتى « حماما » گويند . نوع ديگرى كه در بازار عرضه مىشود
Amomum xanthoides Wall .
مىباشد ، بومى برمه است و در كشور تايلند نيز مىرويد ، داراى ميوه‌هاى سه‌گوش به رنگ قرمز روشن است . در هر خانهء آن 18 - 12 دانهء نامنظم به رنگ قهوه‌اى خاكسترى جاى دارد . در
Pentsao
( كتاب طب سنتى معروف چين ) آمده است كه اين نوع هل از ايران و آسياى صغير به چين وارد شده است ولى مدارك ديگرى اين ادعا را نشان نمىدهد .

مشخصات

گياه هل گياهى است علفى بلند كه داراى ساقهء زيرزمينى منشعب ضخيم و نسبتا طويل است . از اين ساقهء زيرزمينى ساقه‌هاى هوايى شبيه برگ به‌هم‌پيچيده به ارتفاع 3 - 2 متر كه از قاعدهء اين ساقه يك يا دو ساقهء گل‌دهنده به ارتفاع تا يك متر ظاهر مىشود . گلهاى آن كوچك به طول 4 - 5 / 2 سانتىمتر به رنگ سفيد يا سبز روشن و