شياردار ، خاكسترى مايل به زرد ، برگهاى آن مختلف ، بعضى با كنارهء صاف و پنجهاى و برخى قلبى و با كنارهء دندانهدار ، رنگ برگ ، سبز روشن و براق با دمبرگ بلند است .
ميوهء آن مركب ، استوانهاى با پايك مىباشد . طول ميوه 4 - 2 سانتىمتر ، رنگ آنها سفيد تا شكرى و قفايى و حتى جگرى برحسب واريتههاى مختلف ديده مىشود ، طعم آن شيرين است . از برگ توت در بهار براى تربيت كرم ابريشم استفاده مىشود و به مصرف خوراك كرم ابريشم مىرسد و در پاييز مصرف علوفهء دام دارد . چوب آن در نجارى مصارف وسيعى دارد ، مثلا براى تهيهء تار استفاده مىشود . درخت توت سفيد در آذربايجان « دوت » و به عربى « توث » و « فرصاد » و ميوهء آن را « تكى » نامند .
ميوهء توت سفيد شيرين و مطبوع و ملين است . توت سفيد داراى يك واريته است كه رنگ آن جگرى مايل به سياه است ، نام علمى آن
Morus alba var nigra .
مىباشد و آن را توت سياه نيز مىگويند . توجه شود كه اين شاهتوت نيست و توت سياه از جنس و مزه و خاصيت توت سفيد است و فقط رنگ ميوهء آن سياه است .
مشخصات شاهتوت
شاهتوت درختى است كه ارتفاع آن كمتر از توت سفيد است و تا 15 - 10 متر مىرسد . پوست تنهء آن خاكسترى ، برگهايش سبز تيره و زبر با قاعدهء كاملا قلبى ، داراى دمبرگ كوتاه است . ميوههايش درشت ، كركدار با پايك كوتاه و پس از رسيدن به رنگ سياه آلبالويى تيره درمىآيد و مزهء آن ترش است . در ايران معمولا با نامهاى « شاهتوت » ، در يزد « توت سياه » و در همدان « توت شرابى » ناميده مىشود .
شاهتوت بومى ايران و آسياى صغير است . در ايران ، در آذربايجان غربى در حوالى دره قاسملو به حالت وحشى ديده مىشود . در ارتفاعات كرمانشاه در دامنهء كوه پرو و همچنين در ييلاقات بيرجند نيز به حالت خودرو ديده مىشود .
تركيبات شيميايى توت سفيد
پوست ريشه توت سفيد داراى بتا - آميرين « 1 » ، سيتوسترول « 2 » ، رزينوتانول « 3 » و مقدارى اسانس است [ چونگ يائوچى ] . در برگهاى آن كاروتن و سوكسىنيك اسيد ،
هامش
( 1 ) .B - Amyrin( 2 ) .Sitosterol( 3 ) .Resinotannol