خلاف رازى - كه در دورهء ميانسالى به دنبال علم طب رفت - هنوز هيجده سال داشت كه بهعنوان طبيبى حاذق نامش بر سر زبانها افتاد ، و به قول دكتر الگود : « در اين مرحله يكى از بزرگترين مردانى كه تاكنون دنيا به خود ديده است ، قدم به عرصهء تاريخ مىگذارد . دربار خلافت بغداد نبود كه يك چنين نادرهء زمانى را بهوجود آورد . خانوادهء برجستهاى نيز نبود كه او را به بار آورد . او روستايىزادهء متوسطى از يكى از استانهاى ماوراى خزر و پسر يك مأمور وصول ماليات بود . . . و قبل از رسيدن به شصت سالگى نيز وفات كرده ، [ بااينحال ] آثار و نوشتههايش سراسر اروپا را تحت تاثير قرار داده است . ابن سينا كسى است كه از طرف همميهنان خود با عناوين معلم ثانى و شيخ الرئيس مورد تمجيد و ستايش قرار گرفته است . دانته در « كمدى الهى » او را در رديف بزرگترين متفكران عالم غير مسيحى قلمداد كرده و سرانجام ويليام هاروى 600 سال پس از مرگ او دربارهء وى به دوست خود اوبرى چنين توصيه كرده است : « به سرچشمهء اصلى مراجعه كن و آثار ارسطو ، سيسرو و ابن سينا را بخوان » . « 1 » « آثار و تأليفات شيخ [ بو على سينا ] متجاوز از 200 است كه اغلب آنها به زبان عربى است و تقريبا سى و سهتاى آنها فارسى است . مشهورترين كتاب وى همان قانون است كه نام كامل آن « كتاب القانون فى الطب » است و از روز تأليف تا قريب هفت قرن ( اواسط قرن هفدهم ميلادى در اروپا ) و تاكنون در مشرق زمين مورد نظر طالبان طب و از كتب درسى اغلب دار العلمها بوده است . و باوجود اينكه قريب 50 سال است تدريس رسمى آن در دانشكدههاى پزشكى ايران معمول نيست هنوز هم
هامش
( 1 ) - تاريخ پزشكى ايران ، ص 213 .