است . بهطور كلى به نظر مىرسد كه شهرت بو على در مجموع ، هم در ايران و هم در كشورهاى ديگر ، به روشنى بيشتر از رازى بوده است ، بااينحال شايد جالب باشد كه نمونهاى از بعضى مقايسههايى كه توسط صاحبنظران تاريخ پزشكى در مورد اين دو طبيب بىرقيب سراسر تاريخ تمدن اسلامى به عمل آمده است ، در اينجا بيان شود :
« در ميان پزشكان مشهور عرب يا ايرانى فقط يك نفر هست كه با ابو على سينا قابل مقايسه است و آن محمد بن زكريا است » . « 1 » « ابتكار رازى بيشتر در طب عملى است درحالىكه ابن سينا بيشتر در طب نظرى استعداد دارد . از جمله تجويز جيوه را براى اولينبار بهعنوان ملين بايد به رازى منسوب دانست . مرهم سفيد آب سرب نيز به وسيلهء رازى در كتاب داروسازى وارد شد و از اين جهت اين مرهم در قرون وسطى به نام سفيدآب رازى معروف بوده است . نوعى قرص نيز براى استعمال در چشم وجود داشته كه تحت عنوان « صابون عربى » يا « قرص رازى » شناخته مىشد . رازى همچنين استفاده از رودهء حيوانى را بهعنوان زخمبند در اعمال جراحى معرفى كرد و نخستين كسى بود كه واكنش مردمك چشم را در برابر نور تشخيص داد . از طرف ديگر دفاع از نظريات بديع آلهازن ( مقصود « ابن هيثم » پزشك ، هيأتشناس ، رياضىدان ، بزرگترين فيزيكدان مسلمان و برجستهترين پژوهشگر عرب در دانش پرتوشناسى است ) « 2 » را درباره بينائى ، كه امروز صحيح تشخيص داده شده است بايد به بو على سينا منسوب دانست . همچنين به نظر مىرسد ابن سينا تفاوت ميان يرقان انسدادى و يرقان همولبتيك را مىدانسته و نخستين كسى بوده كه توصيف خوبى از مننژيت
هامش
( 1 ) - همان ، ص 226 .
( 2 ) - مطالب داخل پرانتز از ويراستار كتاب در پاورقى همان صفحه است .