علم شيمى مىدانند ) داراى تأليفات بسيار در علم پزشكى هم مىخواند . « 1 » بهطورى كه بنا بر تصريح « الذريعه » ، رازى « رسالة فى الخواص » خود را از وى نقل قول نموده است . نمونه ديگر ، دو كتاب همنام : « كتاب الطب » ، يكى از ابو عبد إله سيارى در عصر امام يازدهم ( ع ) است و ديگرى از ابو جعفر محمد بن احمد بن محمد بن رجاء ( متوفى 266 ه . ) . همچنين ابن نديم مىنويسد : « ابن فضال ، ابو على حسن بن على . . . و از اصحاب خاص [ امام هشتم عليه السّلام ، داراى تأليفاتى از جمله : ] « كتاب الطب » مىباشد » . « 2 »
بهاينترتيب ابتدا اصحاب امامان شيعه ( ع ) ، و پس از آن ساير مسلمانان ، هريك به اندازه استعداد خود ، در مسير تحقيقات علمى به حركت درآمدند و بناى عظيم تمدن پرشكوه اسلامى را برپا نمودند ، امّا سهم عمده اين كوششها در همهء زمينهها ، از جمله علم پزشكى ، به دلايل پيشگفته شده از آن شيعيان بوده است . اين در حالى است كه ايشان از نظر تعداد در اقليت بودند و به علاوه هميشه تحت فشار و در شرايط سختى قرار داشتند كه از جانب مركز خلافت و پس از آن توسط فرمانروايان و سلاطين متعصب طرفدار خلافت بر عليه آنان اعمال مىشد ، بدينگونه كه حتى زندگى شيعيان را غالبا در مخاطره قرار مىداد . اين تعصّبات و كينهتوزىها در حدّى بود كه چه بسيار كتابهاى نفيس دانشمندان شيعه به آتش كشيده و سوزانيده شد و براى هميشه آه حسرت را بر دل مشتاقان آن در آينده گذارد . آنطور كه ما امروز فقط نامى از خيلى از تأليفات علمى شيعيان مىشنويم . بااينهمه ، جاى شگفتى است كه از ميان كتب بهجاىمانده از شيعيان ، مرحوم آقا بزرگ تهرانى يكتنه توانسته است
هامش
( 1 ) - كتاب الفهرست ، ص 640 .
( 2 ) - همان ، ص 408 .