قرن دوم هجرى شروع مىشود و آن زمانى است كه عمر بن عبد العزيز امر به تدوين حديث داد « 1 » » .
اما در جريان ديگر تاريخ اسلام ، يعنى « امامت » ما با پديدهاى كاملا متفاوت از آنچه گفته شد مواجه هستيم . در اينجا مىبينيم كه امام اول شيعيان حضرت على ( ع ) نه تنها كاتب وحى در زمان رسول خدا ( ص ) مىباشد ، بلكه اولين كسى است كه قرآن را به شكل كامل آن تدوين مىكند . « 2 » حضرت على ( ع ) ، علاوه بر قرآن ، به جمع و تدوين حديث هم پرداخت و تعدادى از شيعيان ايشان نيز همچون « ابو رافع » ( مؤلف السنن و الاحكام و القضايا ) ، « سلمان فارسى » ( مؤلف جاثليق ) ، « ابو ذر غفارى » ( مؤلف الخطبه ) ، كه هر سه از اصحاب رسول خدا ( ص ) نيز بودند ، در تدوين حديث از آن حضرت تبعيت كردند . « 3 »
از آنجا كه ياران على ( ع ) و ساير ائمه معصومين ( ع ) كه صاحب تأليف بودهاند بسيار زياد هستند ، « 4 » به همين مختصر در اينجا اكتفا كرده و چند حديث را ، فقط به عنوان نمونه ، در تأكيد امامان شيعه بر نگارش علم بيان مىداريم :
« 1 - امام صادق ( ع ) فرمود : دل به نوشته اطمينان پيدا مىكند . »
« 2 - و فرمود : احاديث را بنويسيد ، زيرا تا ننويسيد حفظ نمىكنيد . »
« 3 - و فرمود : نوشتههاى خود را محفوظ داريد كه در آينده به آن نياز پيدا مىكنيد . »
« 4 - مفضل گويد : امام صادق ( ع ) به من فرمود : بنويس و علمت را در ميان دوستانت
هامش
( 1 ) - تحول علم حديث ، ص 11 - 12 .
( 2 ) - تأسيس الشيعه لعلوم الاسلامى ، ص 316 .
( 3 ) - تاريخ فقه و فقها ، ص 42 - 43 .
( 4 ) - براى اطلاع بيشتر در اين زمينه رجوع شود به كتاب « تأسيس الشيعه » ، تليف علامه سيد حسن صدر .