3 - به زبان اردو 3 عنوان 9 - تعداد در قرن 12 23 عنوان
4 - به زبان اردو و فارسى 2 عنوان 10 - تعداد در قرن 13 6 عنوان
5 - به زبان هندى و فارسى 1 عنوان 11 - تعداد در قرن 14 7 عنوان
6 - زبان نامشخص 30 عنوان 12 - زمان تأليف نامشخص 15 عنوان
ب ) از 16 عنوان كتابى كه مشخص گرديد در مصر تأليف يا چاپ شده : 15 كتاب به زبان عربى مىباشد و 1 كتاب نيز به فارسى چاپ شده است .
ج ) 1 عنوان كتاب در تركيه به دو زبان فارسى و تركى تأليف گرديده است .
د ) اگر از كتابهايى كه در هندوستان ، مصر ، تركيه ( و تعداد كمى نيز در عراق و غيره ) تأليف شدهاند بگذريم - كه البته تعداد دقيق آنها معلوم نيست - بقيه در ايران نوشته شدهاند و اكثريت مطلق هم مربوط به ايران است .
ه ) تأليفات پزشكى در هند دقيقا از قرن دهم ( يعنى همزمان با روى كار آمدن صفويه در ايران ) آغاز مىشود و گرچه اكثر آنها مربوط به سه قرن دهم تا دوازدهم ( دوران صفويه ) مىباشد ، اما تا قرن چهاردهم نيز تداوم يافته است و به روشنى معلوم است كه 15 عنوان تأليفى نيز كه زمان آنها نامشخص مىباشد مربوط به قرن دهم به بعد است .
و ) تأليف كتاب به زبان اردو در هندوستان يك بار در آغاز كار و هنگام پا گرفتن زبان فارسى ( بهعنوان زبان علم پزشكى ) يعنى در قرن دهم ديده مىشود ، و بار دوم در قرن چهاردهم است كه ظاهرا نشاندهندهء كاسته شدن اهميت زبان فارسى و توجه بيشتر به زبان بومى در آن منطقه ( شبه قاره هند ) مىباشد .
بررسى متون طب شيعه در تاريخ پزشكى ( فارسى ) — صفحة 210
مساهمون: حسن منتصب مجابى
ص٢١٠