تأليفات پزشكى هنوز قابل توجه است ، اما چون حدود 3 / 2 اين قرن مصادف با دوران بعد از صفويه و از بين رفتن قدرت شيعيان مىشود سير نزولى مجددا شروع مىگردد .
7 - قرن 13 و 14 كه مصادف با دوران قاجار و استيلاى مجدد شاهان شيعى است ، و از طرف ديگر آشنايى ايران با علوم غربى و تأسيس چاپخانه در ايران ، مجددا نگارش و انتشار كتابهاى پزشكى رونق تازهاى مىگيرد .
8 - شروع تأليف كتابهاى علمى پزشكى در هند همزمان با شروع دورهء صفويه در ايران و بهبود مناسبات سياسى بين ايران و هند و تشويق پادشاهان مسلمان هند از دانشمندان ايرانى است كه نتيجهء آن انتقال علوم اسلامى و زبان فارسى و فرهنگ شيعه به شبه قارهء هندوستان ( هند و پاكستان و كشمير و بنگلادش ) مىباشد ، كه اين خدمات نيز مديون شيعيان و نيز حكومت شيعه صفويه است .
9 - به دليل فوقالذكر ، متون پزشكى اسلامى كه از قرن دهم در هندوستان نگارش آن آغاز مىگردد اكثرا به زبان فارسى است . در قرن يازده تعداد آن دو برابر و در قرن دوازده سه برابر مىشود اما بعد از دورهء صفويه تأليفات پزشكى حتى در هند هم كاهش مىيابد و بهيكباره در قرن 13 تا 4 / 1 قرن قبل كاسته مىشود - گرچه به رغم پديدار شدن شرايط نامساعد ، بهخصوص سلطهء دولت استعمارى انگليس در هند تعداد آن كم مىشود - اما همچنان ادامه پيدا مىكند .
10 - با توجه به آمارهاى مربوط به دوران سلاطين شيعى : آل بويه ، صفويه و قاجاريه - نسبت به ادوار ديگر - نقش آنان در كمك به پيشبرد علوم و ارتقاء تمدن اسلامى روشن مىشود .
بررسى متون طب شيعه در تاريخ پزشكى ( فارسى ) — صفحة 212
مساهمون: حسن منتصب مجابى
ص٢١٢