فعاليت را در اين علم به بيگانگان سپرده و دانشمندان ايرانى را مورد بىمهرى و بىتوجهى و بىاعتنايى قرار داد . « او اولين پادشاه ايران است كه ترجيح داد درمان وى به دست پزشكان خارجى صورت بگيرد و يك اروپائى را پزشك مخصوص خويش ساخت » . « 1 » و بدينترتيب از زمان پادشاهى نادر شاه به بعد ، پزشكى نوين اروپايى وارد ايران شد . « 2 » و بعدها شاهان قاجار نيز برخى همين رويه را ادامه دادند و سياست غربىها نيز آن را دامن زده و گسترش داد . الگود در اينباره مىنويسد كه عباس ميرزا وليعهد فتحعلى شاه تلاش مىكرد كه علوم و فنون و صنايع غرب را در ايران ترويج دهد .
اولياى امور انگليس اين لياقت و شايستگى را در وى تشخيص دادند و با وجود نفرت شديد شاه كه فكر مىكرد همهء تشخّصات و امتيازات بايد از آن او باشد ديپلم انجمن سلطنتى آسيايى انگلستان را به وى اهدا كردند . در حقيقت شايسته است ترويج طب غربى در ايران حتى پيش از ناصر الدين شاه به وى نسبت داده شود . « 3 » از پزشكان خارجى در اين دوران مىتوان از دكتر كورميك پزشك عباس ميرزا ، دكتر گريفيث و شخص ديگرى به نام كلارك مشاوران طبى محمد ميرزا ( محمد شاه ) و دكتر رياچ نام برد . « 4 » گرچه قبل از اين افراد هم در زمان فتحعلى شاه قاجار همراه با هيأتهاى نمايندگى غربى ، پزشكان اروپايى نيز به ايران وارد شدند و بدينترتيب طب غربى به ملايمت و آهستگى به داخل ايران نفوذ پيدا كرد . نخست فرانسوىها وارد ميدان شدند .
در مارس 1799 يك هيأت فرانسوى كه عازم تهران بود وارد يزد گرديد . كمپانى هند شرقى انگليس نيز سال بعد با اعزام كاپيتان مالكم در رأس يك هيأت كوچك به مقابله
هامش
( 1 ) - همان ، ص 117 .
( 2 ) - علم در اسلام ، ص 191 .
( 3 ) - تاريخ پزشكى ايران ، ص 510 .
( 4 ) - همان ، ص 533 .