دليل است كه هماكنون ميليونها جلد كتب خطى بسيار نفيس و گاه منحصربهفرد به زبانهاى فارسى و عربى در مجموعههاى ارزشمند كتابخانههاى سراسر اروپا و امريكا وجود دارد كه همه ، سرمايهء عظيم تمدن اسلامى است كه به دست ديگران افتاده و قرنها از آن بهره گرفته و چيز آموختهاند . « صدها مطلب كه امروزه در كتابهاى پزشكى اكتشاف آنها به نام دانشمندان اروپا ثبت شده است در كتاب قانون ابن سينا يا مراجع معتبر طب قديم ديده مىشود كه تا كسى جمله به جمله مطالب مربوط به آنها را با يكديگر برابر ننهد باور نخواهد كرد . تأسف بيشتر در اين است كه دانشمندان اروپا نمك را خورده و نمكدان را شكستهاند . بدين معنى كه نه تنها در كتابهاى پزشكى كنونى به هيچ وجه نامى از پزشكان قديم ذكر نكردند ، بلكه با تبليغات وسيع و دامنهدار و زهرپراكنىهاى مستمر كه ريشههاى اصلى آن به همان قرون شانزدهم و هفدهم مىرسد كارهاى علمى قدما را به كلى بىارزش و اعتبار ، و خطا و اشتباه جلوه دادند و حتى در مقام تحقير و تمسخر آنها برآمدند ، ولى در عين حال صدها مطلب علمى را عينا از كتاب قانون گرفته و به آن شاخ و برگها داده و به نام اكتشافات خود معروف كردند » . « 1 »
« ايران همچنانكه از نظر شعر و مينياتور در تاريخ ادبيات جهان نقش عمدهاى بر عهده داشته در تاريخ پزشكى دنيا نيز سهم مهمى ايفا كرده و به گمان من از ميان اين سه ، طب ايران بزرگترين سهم را دارا بوده است » . « 2 » « اروپائيان معلومات پزشكى خود را بهوسيله كتب طبى اسلامى به دست آوردند » . « 3 »
هامش
( 1 ) - مقايسه طب قديم ايران با پزشكى نوين ، ص 18 .
( 2 ) - تاريخ پزشكى ايران ، ص 11 .
( 3 ) - مقايسه طب قديم ايران با پزشكى نوين ، ص 10 .