متعلق به دورهء قبل از مغول است » . « 1 »
در اينجا ، اشارهاى كوتاه نيز به مير محمد مؤمن مىگردد . اگر كتاب تحفة المؤمنين تأليف اين پزشك نامدار عصر شاه سليمان صفوى را كه به نام تحفهء حكيم مؤمن مشهور است و دربارهء داروهائى از سه منبع معدنى و گياهى و حيوانى و همچنين داروهاى مركبى از قرصها و حبها و شربتها و معجونها بحث مىكند مورد مطالعه قرار دهيم خواهيم ديد كه در فصول آخر بحث مفصل و مبسوطى دربارهء كيمياگرى و عمليات شيميائى در لابراتوار و تهيهء داروهاى مصنوعى براى درمان بعضى از بيمارىها اختصاص داده است ، منتها پزشكان قديم در كليهء كتابهاى خود صريحا قيد كردهاند كه مواد شيميائى براى بدن زيانبخش است و تا آنجا كه ممكن است نبايد آنها را براى درمان بيمارىها به كار برد . « 2 » ارزش كتاب تحفة المؤمنين از نظر داروسازى از كتاب دهم ذخيرهء خوارزمشاهى و حتى از كتاب شفائى و يا كتاب عين الملك [ الفاظ الادويه ] به مراتب بيشتر است . در اين كتاب جز در موارد معدود كه مطالب قدرى گنگ نوشته شدهاند ، ادويه و داروها با نظم و ترتيب شرح داده شدهاند و اگر داروئى داراى چند اسم بوده است ، يكايك آنها بازگو گرديده و سردى و گرمى و اثر هركدام شرح داده شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) - همان ، ص 399 .
( 2 ) - بررسى در طب سنتى ايران . . . ، ص 20 .
( 3 ) - طب در دوره صفويه ، ص 41 .