جمله پزشكان معروف ، در آن كشور سكنى گزيدند . « در وهلهء اول خواننده از خود مىپرسد كه سلاطين مغول در هند بدون خدماتى كه مهاجرين ايرانى به ايشان ارزانى مىداشتند چه مىكردند ؟ تعداد اين افراد فوقالعاده زياد و معلوماتشان در عصر خود بىنظير بود » . « 1 » وجود اين دانشمندان در هندوستان بدان حد در فرهنگ اين كشور تأثير گذاشت كه زبان فارسى ، زبان علم و زبان همهء اقشار تحصيلكرده در سراسر شبه قارهء هند گرديد ، مذهب شيعه در آنجا قوت گرفت و كتابهاى علمى بسيارى در زمينههاى مختلف از جمله پزشكى به زبان فارسى نوشته شد و در واقع طب اسلامى به وسيله اين قوم مهاجر به سرعت گسترش يافت تا آنجا كه هنوز - و بعد از سلطهء استعمارى بريتانيا و مبارزه طولانى استعمارگران با فرهنگ اسلامى و زبان فارسى در شبه قاره ، و جاىگزين نمودن زبان و فرهنگ انگليسى به جاى آن - طب اسلامى بيشتر و وسيعتر از هر كشور مسلمانى در دنيا در هندوستان رواج دارد و حتى زبان فارسى بهعنوان زبان علم پزشكى سنتى خودنمايى مىكند و كتابهاى پزشكى فارسى قديمى و يا تازه تأليف شده مورد استفاده اساتيد طب اسلامى در اين كشور مىباشد ، آنطور كه : « تا امروز پزشكى اسلامى بهعنوان سنتى زنده در هند و پاكستان و بنگلادش برجاى مانده است . در واقع در اين سرزمينها است كه طب اسلامى بيش از هر جاى ديگر زنده است » . « 2 » هماكنون اكثر تحقيقات آموزشى و پژوهشى طب اسلامى در هندوستان قرار دارد . هيجده كالج ، سه مركز آموزش عالى و بيش از نود بيمارستان ، كه در زمينهء پزشكى اسلامى فعاليت دارند ، در مناطق مختلف هند واقع شدهاند . در
هامش
( 1 ) - همان ، ص 104 .
( 2 ) - ؟ ؟ ؟ طب در اسلام ، 192 .