از زندگى دلتنگ شدهاند كه سختى درد و درازى بيمارى كه نشانهء مرگ است مرگ را بر آنان آسان كرده است ، و برخى از آنان دارايى خود را به شما مىبخشند و شما را بىنياز مىگردانند درحالىكه بيمارى آنان قتال و كشنده است . در اينگونه موارد ، احتراز شما بايد از رغبت شما بيش باشد ، مگر آنكه علم يقينى پيدا كنيد كه اين عمل شما به سرانجام خير و عاقبت محمود مىانجامد . و در مورد همهء بيمارانتان شناخت پيشين ( تقدمة المعرفه ) و اعلام به سلامتى را به كار گيريد ؛ زيرا ، اين روش آفرين و ستايش و بزرگى و خوشنامى براى شما به بار مىآورد . اى فرزندان من ، خداوند راه راست و درست را به شما الهام كند و شما را از صواب و توفيق محروم نگرداند .
چنانكه ياد شد ، نقل همهء مواردى كه او ذكر كرده در اين گفتار نمىگنجد ، از اين لحاظ ، مانند باب گذشته ، فقط يك فصل را به صورت اختصار و فشرده نقل مىكنيم .
جراحى لوزتين
فصل سى و ششم در عمل ورم لوزتين و ورمهاى ديگرى كه در حلق پيدا مىشود . گاهى در داخل حلق غدههايى پيدا مىشود كه مانند غذههاى خارج بدن است و اين را لوزتين خوانند .
اگر اين بيمارى را با آنچه من در تقسيم ياد كردم درمان كردى و بهبود نيافت بايد ببينى كه اگر اين ورم سخت و تيرهرنگ و كمحس باشد با آهن بدان نزديك نشوى ( دست به عمل جراحى نبرى ) ، و همچنين است اگر آن ورم سرخرنگ و ريشهء آن غليظ باشد ؛ زيرا ، در اين دو صورت بيم خونريزى مىرود و بايد آن را رها كنى تا رسيده گردد ، سپس يا آن را مىشكافى و يا خود سرباز مىكند . ولى ، اگر آن ورم سفيدرنگ و گرد و ريشهء آن نرم بود اين همان ورمى است كه بايد بريده گردد و عمل آن چنين است كه در وقتىكه آن ورم كاملا آرام بود يا كمى فروكش كرده بود بيمار را در برابر خورشيد مىنشانى و سرش را در دامن خود مىگيرى و دهانش را باز مىكنى و پرستارى را در پيش خود نگه مىدارى كه زبان بيمار را با ابزارى كه تصوير آن اين است به پايين فشار دهد . اين ابزار بايد از نقره يا مس ساخته شده باشد و سطح آن مانند كارد نرم باشد . وقتى زبان را فشار دادى و ورم بهخوبى آشكار شد و چشمت بر آن افتاد ميل چنگدار ( صناره ) را بردار و در لوزه فرو بر و آن را تا آنجا كه امكان دارد بيرون بكش ، بدون آنكه چيزى از صفاقات بيرون آيد . سپس ، آن را با آلتى كه تصوير آن اين است قطع كن . اين آلت مانند ناخنگير ( مقص ) است جز آنكه دو طرف آن بر روى هم قرار گرفته و دهانهء آنها نيز در برابر يكديگر قرار دارد و بسيار تيز است و از آهن هندى يا فولاد دمشقى ساخته مىشود . اگر اين ابزار آماده نبود آن را با نيشترى كه تصوير آن اين است قطع كن . اين آلت فقط از يك طرف تيز است . يك لوزه را كه قطع كردى لوزهء