كه دارو و درمان جلوگيرى از قضا و قدر خداوند نمىكند ، پيغمبر اسلام فرموده است كه سلامتى و بهبودى كه در نتيجهء دارو و درمان پيدا مىشود خود قضا و قدر خداوند است « 8 » .
در سنت طب نبوى تأكيد شده است كه تا آنجا كه امكان دارد بيمارى را با غذا درمان بخشيد نبايد روى به دارو آورد « 9 » ، و همچنين ، تا آنجا كه مىتوان داروى بسيط را به كار برد نبايد از داروهاى مركّب استفاده كرد ، و نيز بايد از نزديكى با بيمار پرهيز كرد تا به وسيلهء سرايت بيماريها پخش نشود « 10 » .
پيغمبر اسلام تأكيد فرموده كه طبيب تا آگاهى كامل از طب نداشته باشد نبايد در امور طبى مداخله كند و اگر مداخله نمايد بدون علم و آگاهى نسبت به سرنوشت بيمار مسئول و ضامن است « 11 » و نيز عملا دستور داده است كه از ميان طبيب عالم و عالمتر بايد طبيب عالمتر را براى درمان انتخاب كرد و تا عالمتر هست عالم حق مداخله در پزشكى را ندارد « 12 » . دانشمندان اسلامى احاديث و روايات طبى منقول از پيغمبر اكرم ( ص ) را جمعآورى كردهاند كه از ميان آنان مىتوان ابن جماعه و ذهبى و ابن القيم و سيوطى را نام برد كه هريك كتابى جداگانه تحت عنوان طب النبى به رشتهء تحرير درآوردهاند « 13 » .
از ميان دانشمندان تاريخ پزشكى اسلامى ، سيريل الگود مقالهاى تحت عنوان « طب النبى » نوشته كه در مجلهء ايزيس ، سال 1962 م . چاپ شده است « 14 » .
براى دانشمندان اسلامى از دير زمان اين مسئله مطرح بوده كه آنچه پيغمبر اسلام دربارهء امر پزشكى فرموده است تا چه اندازه به وحى مربوط است و حجيت علمى دارد . جاحظ مىگويد پيغمبر فرموده است كه « أنا فيما لا يوحى الىّ كأحدكم » ، من در غير آنچه بر من وحى مىشود مانند شما هستم و سپس همو مىگويد : « اگر پيغمبر مردى را معالجه كند ، همچنانكه پزشكان بيماران را معالجه مىكنند ، و آن بيمار بهبود نيابد جاى سؤال و پرسش براى هيچكس نيست ؛ زيرا ، درمان با استمداد از داروها خود دلالت بر اين مىكند كه پيغمبر از خود امرى عجيب كه علامت و برهان بر استمداد از پايگاه وحى او باشد نشان نداده است بلكه به همان طريقى كه مردم مردم را معالجه مىكنند بيمار را درمان كرده است . بلى ، اگر پيغمبر دربارهء كسى بفرمايد خداوندا او را بهبود بخش و
هامش
( 8 ) . طب النبى ، ص 76 .
( 9 ) . مأخذ پيشين ، ص 71 .
( 10 ) . مأخذ پيشين ، ص 315 .
( 11 ) . مأخذ پيشين ، ص 205 .
( 12 ) . مأخذ پيشين ، ص 203 .
( 13 ) . الطب النبوى و العلم الحديث ، محمود ناظم النسيمى ، ص 33 .
( 14 ) .Elgood , Cyril , " Tibb - al - Nabbi or Medicine of the ProPhet ".