الهى شامل مىشود و سه مورد هم معانى مختلف ديگرى را افاده مىكند . « 1 »
بهجز آيههايى كه موضوع ميوه ، به طور كلى در آنها مطرح شده است ، در قرآن كريم آيههاى ديگرى نيز وجود دارد كه به ميوههاى خاص به عنوان خير و عنايتى از جانب پروردگار براى مردم ، اشاره شده است . اين ميوهها كه شامل ، انگور ، خرما ، انار ، زيتون ، انجير است ، در فصل نهم به تفصيل بيشترى مورد بحث قرار گرفته است . بدينترتيب ، جمع مواردى كه در قرآن كريم از رويش گياهان و وجود ميوهها به طور عام و خاص به عنوان نعمتى از نعم خداوند و غذايى با منشأ گياهى و مناسب براى سلامت انسان ياد شده است ، حدود 49 بار مىباشد .
غذا با منشأ حيوانى : اين دسته از مواد خوراكى ، شامل انواع گوشت چهارپايان اهلى و وحشى حلال گوشت ، گوشت پرندگان و گوشت حيوانات آبزى و فرآوردههاى ديگر حيوانى مثل شير و عسل مىشود كه هركدام به طور مشروح در جاى خود بحث خواهد شد .
ذكر اين نكته ضرورت دارد كه در قرآن كريم حدود 49 بار از مواد غذايى با منشأ گياهى با تركيب مواد قندى برتر ياد شده است و جمعا 16 بار از فرآورده هاى حيوانى به عنوان مواد گوشتى مورد استفادهى انسان نام برده شده است ( 10 بار از چهارپايان گياه خوارى كه گوشت آنها براى مصرف حلال بوده ، دوبار از گوشت ماهى ، دوبار از گوشت گوساله ، يك بار از شير و يك مورد از عسل ، در حالى كه از سومين مادهى غذايى يعنى چربيها تنها در آيهى 30 سورهى مؤمنون به عنوان « دهن » ياد شده كه آن هم به زيتون مربوط است و چون منشأ غالب چربيهاى حيوانى بيشتر حيوانات حلالگوشت يا چربى اندكى است كه ضميمهى گوشت آنهاست ، مىتوان گفت كه با ذكر جمعا دو مورد از مواد چربى مستقل ( يك بار با منشأ گياهى و يك بار با منشأ حيوانى ) و 10 مورد گوشت و چربى به نسبت طبيعى در كنار 49 مورد مواد هيدروكربنه و 16 مواد پروتئينى ، شايد بتوان آن را نسبتى مناسب از يك برنامهى غذايى سالم و معتدل دانست . « 2 »
نكتهى ديگر اينكه ، مجموعهى مواد غذايى لازم براى بدن چون آب ، مواد قندى ، پروتئين ، ويتامينها و املاح ، در تنظيم سوختوساز تثبيت وضعيت محيط داخلى ( هوموستاز ) ، انرژىزايى و سازندگى به خصوص در مرحلهى رشد و نمو ، در ترميمهاى پس از آسيب بدن ، نقش بارزتر و مهمترى را ايفا مىكنند و نسبت به مواد چربى در اولويت قرار دارند ؛ از اين رو مىبينيم كه خداوند متعال در ارتباط با اين دسته از نيازهاى طبيعى و ضرورتهاى انسانى بيشترين تذكر و رهنمودها را براى انسان داشته است . از مجموع تقريبى 285 آيه مربوط به جهات مختلف تغذيه ، حدود 68 آيه در ارتباط با تأمين مواد غذايى با منشأ گياهى و حيوانى براى انسان يا ديگر حيوانات است كه آن هم به طور غير مستقيم مورد استفادهى انسان قرار مىگيرد و به عنوان نشانهاى از الطاف خاص و عام الهى است . نكتهى قابل توجه آنكه ، شماره آيه هاى مربوط به ايجاد و وجود آب كه پايه و مايهى اساسى كل حيات و همچنين زندگى انسان و سلامت اوست ، در رديف دوم شمار آيههاى مربوط به تغذيه ( حدود 32 آيه ) آمده است و پس از آن ، حدود 36 آيه از 68 آيهى مذكور در مورد مسائل ديگر مواد غذايى به خصوص انواع ميوه ، حبوبات و پروتئينهاى حيوانى است كه دو دستهى مهم از غذاها ، يعنى مواد قندى و پروتئين ، را در بر مىگيرد . حال آنكه رقم
هامش
( 1 ) . همان مأخذ ، ص 44 .
( 2 ) . همان مأخذ ، ص 50 .