به علاوه اين آيات ( انبياء / 30 - نور / 45 - فرقان / 54 ) داراى احتمالات متعدد است پس نمىتوان يك مطلب قطعى را در اين مورد به قرآن نسبت داد . و با يك مطلب علمى آن را انطباق داد تا دليل اعجاز علمى قرآن باشد .
3 . در مورد استفادهى دكتر دياب و قرقوز از آيهى 8 سورهى سجده لازم به تذكر است كه « سلالة » به معنى قسمت خوب هر چيز را گويند كه از آن جدا شده باشد . « 1 » و ظهور « من » در آيهى مورد نظر در معناى « بيان » است ( من بيانيه ) يعنى جنس اين سلاله از آب پست است .
به علاوه اگر معناى « من » را تبعيض بگيريم با معناى « سلالة » ( جدا شده از چيزى ) يكى مىشود و در حقيقت قسمت دوم آيه ( من ماء مهين ) تكرار معناى كلمهى « سلاله » مىشود .
در حالى كه اگر « من » به معناى بيانيه باشد اين تكرار لازم نمىآيد . پس برداشت اين دو پزشك از آيهى 8 سورهى سجده با ظاهر آيه مناسبت ندارد .
4 . در مورد برداشت دكتر بوكاى از آيهى 8 سورهى سجده لازم به ذكر است كه در مورد واژهى « سلاله » دو احتمال وجود دارد :
نخست آنكه مقصود خلاصه و جزئى برتر از انسان ( اسپرماتوزئيد ) باشد .
دوّم آنكه مقصود جزئى نيكو و برتر از كل منى مرد ( كه شامل دهها ميليون اسپرم است ) باشد .
يعنى اسپرمى كه موفق مىشود با اوول زن لقاح كند و تخمك را تشكيل مىدهد .
سخن ايشان با احتمال دوّم سازگار است امّا با احتمال اوّل كه مورد نظر برخى مفسران ( مثل صاحب تفسير نمونه ) بود سازگار نيست .
آيه : 54 وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً
آيه مرتبط : 77 يس موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - آفرينش انسان از آب منبع : آياتى كه از علوم مىگويند صفحات : 66 و 67 « او كسى است كه از آب انسان را آفريد و او را سبب و نسبت داد ( نسل او از اين دو طريق گردش دارد ) »
در اينجا سخن از آفرينش انسان از آب است . جمعى معتقدند منظور از بشر نخستين انسان يعنى آدم است چرا كه آفرينش او از طين يعنى معجونى از آب و خاك بود به علاوه طبق بعضى روايات نخستين موجودى كه خدا آفريد آب بود و انسان را از آب آفريد . اما جمعى معتقدند كه منظور از ماء آب نطفه است كه انسانها از آن به وجود آمده و مىآيند . با آميزش اسپرم كه در آب شناور است و اوول ( نطفهى زن ) نخستين جوانهى حيات انسان يعنى اولين سلول زندهى آدمى به وجود مىآيد اگر انسان مراحل انعقاد نطفه را از آغاز تا پايان دوران جنينى تحت بررسى قرار دهد آنقدر عظمت خدا را در آن مشاهده مىكند كه به تنهايى براى شناخت ذات پاك او كافى است . از اين گذشته بدون شك بيشترين قسمت وجود انسان را آب تشكيل مىدهد به طورى كه مىتوان گفت مادهى اصلى وجود هر انسانى آب است و به همين دليل مقاومت انسان در برابر كمبود آب بسيار كم است در حالى كه انسان در برابر كمبود مواد غذايى مىتواند مدتها مقاومت كند . « 2 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : مفردات راغب ، مادهى سل .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 15 ، ص 125 .