شود . بارى شهنشاه اكبر براى تجربهء آن خودش وارد اطاق مزبور شد « 1 » .
يكى از سنن و عادات پزشكان آن زمان اين بود كه وجهى كه از دربار شاهى دريافت مىكردند ، بخشى از آن را به صورت ادويه بين مستمندان قسمت مىكردند .
مثلا على گيلانى ساليانه شش هزار روپيه شربت و ادويه بين مستحقين رايگان بخش مىكرد « 2 » ( بين پزشكان پاكستان و هند اين سنت تا امروز رايجست ) .
كار برجسته و شايان حكيم على گيلانى تأليف شرح قانون بو على بن سينا است « 3 » كه به زبان عربى در چهار مجلد نوشته و بنام « شرح گيلانى » شهرت دارد « 4 » .
وى روز جمعه 5 محرم 1018 ه بسراى جاودانى شتافت « 5 » .
گذشته از اين دو خانوادهء گيلان مسافرت و مهاجرت پزشكان و اهل دانش و هنر از گيلان بهند اسلامى در عهد اكبر ادامه داشت . از پزشكانى كه وارد هند گرديدند برجستهترين آنان حكيم محمد امين گيلانى و حكيم محمد نفيس گيلانى بودند - حكيم محمد امين از لاهيجان ( گيلان ) بود . در تبريز در محضر حكيم محمد باقر و حكيم جبرئيل تحصيل علم طب كرد و سپس بهند اسلامى ببارگاه عبد الرحيم خانخانان وزير شهنشاه اكبر كه در ايران به « مكتب هوشمندان » شهرت داشت « 6 » رخ نمود . در راه حكيم على گيلانى خواست كه ويرا براى اقامت در دهلى وادار كند ولى به منزل خود در برهالپور رفت و بدربار خانخانان پيوست « 7 » .
حكيم محمد نفيس هم از لاهيجان بود . در آغاز گيلان را ترك گفته بمشهد
هامش
( 1 ) - اكبرنامه ، مجلد سوم ، ص 688 .
( 2 ) - مآثر الامراء ، مجلد اول ، ص 569 .
( 3 ) - در كتابخانههاى پاكستان و هند نسخههاى خطى متعدد اين كتاب وجود دارد . و يكى از جزوههاى آن در كتاب جامع الشرحين چاپ گشته است .
( 4 ) - ملا بدايونى مىگويد كه فتح اللّه گيلانى هم شرحى از قانون به فارسى نوشته ( منتخب التواريخ ، ص 169 ) .
( 5 ) - اطباى عهد مغليه ، 144 .
( 6 ) - مآثر رحيمى ، مجلد سوم ، ص 46 .
( 7 ) - مآثر الامراء ، مجلد سوم ، ص 50 .