وى در زمان جهانگير و شاهجهان هم قدر و منزلت بزرگى داشت « 1 » . بقول مؤلف پادشاهنامه ملا عبد الحميد لاهورى ، شاهجهان او را در نامهء بلقب « حكمت مآب نتيجة الاماجد و الاعالى ، لايق العنايات السلطانيه » ملقب ساخته « 2 » . بنا بگفتهء محمد صالح كنبوه مؤلف شاهجهاننامه « در عهد شاهجهان حكيم حاذق باضافه در هزار روپيه ساليانه و چهل هزار روپيه سرمايهء افتخار و پيرايهء اعتبار يافتند « 3 » » .
در تعليقات مآثر رحيمى تاريخ وفاتش 1087 ه مندرجست « 4 » ، اما مؤلف مآثر الكرام 1067 ه نوشته « 5 »
پسر ديگر همام ، خوشحال خان در عهد شاهجهان تربيت يافت . وقتىكه شاهجهان سرير آراى سلطنت شد خوشحال خان را به سمت « يك هزارى » سرافراز نمود « 6 » .
گذشته از خانواده ابو الفتح گيلانى يك خانواده ديگرى بنام گيلانى نيز در عهد اكبر از گيلان آمدند كه در علم پزشكى شهرت تمام يافتند . مؤسس اين خانواده حكيم الملك شمس الدين گيلانى بود . ملا عبد القادر بدايونى درباره فضل و كمال وى در علوم و هنرهاى متداوله بالاخص در پزشكى مىنويسد :
« در حكمت و طب جالينوس زمان و مسيحا نفس و در علوم عقلى رسمى ديگر هم مستثنى و ممتاز از همه بود « 7 » .
بعد مىگويد كه براى پزشكان بزرگ آن دوره ذات وى سرمايهء افتخار و وجه امتياز
هامش
( 1 ) - براى رفع اشتباه بايد متذكر شويم كه در دورهء مغولان هند دو پزشك بنام حاذق بسر مىبردند ، يكى پسر حكيم همام و ديگرى حكيم حاذق خان پسر نعمتخان عالى كه ذكرش در سطور آينده خواهد آمد .
( 2 ) - شاهجهاننامه ، ص 236 .
( 3 ) - شاهجهاننامه معروف به عمل صالح ، مجلد دوم ، ص 418 .
( 4 ) - مآثر رحيمى ، مجلد سوم ، ص 853 .
( 5 ) - مآثر الكرام ، دفتر دوم ، 92 .
( 6 ) - شاهجهاننامه ، ص 281 .
( 7 ) - منتخب التواريخ ، مجلد سوم ، ص 161 .