جريان داشت . در زمان انوشيروان ، كار مبادلهء علوم و هنرهاى ايران در شبه قارهء پاكستان و هند آغاز گرديد . انوشيروان عادل نه تنها براى عدل و داد خودش بلكه از حيث پشتيبان و سرپرست علوم و هنر هم از بزرگترين شاهنشاهان ايران بشمار مىرود . وى راجع به مذهب و فلسفه قدرى بىتمايل و تعصب بود ولى از فرمانروايان ايران اول كسى بود كه در دربارش ، در مداين براى منظورهاى پزشكى مجلس تأليف و ترجمه داير گرديد . در عهد وى يك سلسلهء مرتب مبادلهء علوم و هنر بين ايران و شبه قاره آغاز گرديد . و اين حقيقتى است تاريخى كه هنر بازى شطرنج در عهد او از شبه قاره بايران رسيد و هم بوسيلهء پزشك شخصى او برزويهء طبيب كتاب كليله و دمنه از اين كشور به آن كشور برده شد و بعد ترجمهاش به زبان پهلوى نيز در زمان او بانجام رسيد . سپس اين كتاب بزبانهاى متعددى مثل سريانى و عربى و فارسى و غيره منتقل گرديد « 1 » .
بعد از آن در آخر ملا حسين واعظ الكاشفى اين كتاب را از كليلهودمنهء ترجمهء ابو المعالى نصر اللّه منشى بنثر سليس و سادهء فارسى درآورد و آن را « انوار سهيلى » ناميده است « 2 » . گذشته ازين چنان كه قبلا بيان كرديم ، كارنامهء ديگر انوشيروان اين است كه وى در زمان خود در مداين مجلس تأليف و ترجمهء كتب پزشكى تأسيس كرد . در آن مجلس پزشكان بزرگ و شهير آن عصر شركت كردند مثل جبريل و بيادق و برزويه و سرجيس رأس العينى و غيرهم . جبريل پزشك دربار بود ، سرجيس رأس العينى مترجم كتابهاى طب يونان بود و برزويه چندين كتاب حكماى هند را به زبان پهلوى منتقل كرد « 3 » . برزويه در دربار انوشيروان عادل سمت رئيس الاطبا را داشت « 4 » . وى همان طبيبى است كه مسافرت پرصعوبت پاكستان و
هامش
( 1 ) - تاريخ طب ايران ، ص 436 -
( 2 ) - تاريخ فرشته ، چاپ لكهنؤ ، ص 5 -
( 3 ) - تاريخ طب ايران ، ص 434 .
( 4 ) - صاحب مطرح الانظار زير عنوان برزويه احوال ويرا بتفصيل تعريف كرده است .
مجله اول ، ص 253 -