سيد ابو ظفر ندوى در « كارنامههاى تمدن سلاطين هند اسلامى » تقريبا شصت كتابخانه را نامبرده است كه در هند اسلامى ( در زمان قديم ) شهرت بسيار داشته .
گذشته از اين كتابخانههاى شاهى امراء و سرشناسان و اهل دانش و فضل نيز كتابخانههاى بسيار تأسيس نمودند كه بعضى از آنها مثل كتابخانههاى قطب الملك نواب لوهارو و مخدوم ابراهيم و سيد قمر الدين و امراى دورهء شاهان اوده بخصوص قابل ذكر است « 1 » .
امروز هم در لاهور و رامپور و پتنه و فرنگى محل لكهنؤ و حيدرآباد بلكه در سراسر شبهقارهء پاكستان و هند كتابخانههاى بزرگ وجود دارد . بيشتر كتابخانهها كه در حقيقت خزانهء عامره علوم و فنون ماست وابسته به مدرسههاى و دانشگاههاى مانند دانشگاه پنجاب و دانشگاه داكا دانشگاه عليگره و غيره بهم بسته و تعداد آنها از صدها هم متجاوز است .
در كتابخانههاى عمومى بعلاوه كتابهاى علوم و فنون مختلفه كتابهاى نادر و كمياب پزشكى نيز بتعداد كثير وجود دارد ولى كتابخانههاى شبهقارهء پاكستان و هند كه به دانشكدههاى پزشكى يا به خانوادههاى اطباء مربوطند ذخيرهء كتابهاى آنها بيشتر دربارهء پزشكيست .
در هند اسلامى كتابخانهء تيپو سلطان و كتابخانهء شاهى اوده خيلى شهرت داشت و در عصر حاضر كتابخانهء خدابخش بانكيپور و كتابخانهء رامپور و كتابخانهء جامعهء عثمانيه حيدرآباد دكن خزانهء بزرگى از كتب علم و دانش است و بعد از بوجود آمدن پاكستان كتابخانههاى دانشگاه پنجاب و دانشگاه پيشاور و اسلامآباد و حيدرآباد ( سند ) و كتابخانهء شاه ولى اللّه و دانشكده خاورشناسى منصوره ( سند ) در اين باب اهميتى خاصى دارند .
در لكهنؤ كتابخانهء عزيزى مخصوصا قابل ذكر است و در دهلى كتابخانهء
هامش
( 1 ) - هندوستان كى مسلمانون كى عهد كى تمدنى كارنامى ص 263 تا 316