طب هندى به فارسى
كار مطالعه پيرامون طب هندى از ابتداى اسلام آغاز گرديده بود . در عهد خليفه هارون الرشيد چنان كه در آغاز مقاله گفته شد ، پزشكان هندى بعراق و ايران دعوت شدند « 1 » سپس چهار نفر از حكما و پزشكان بزرگ ايران بو على بن سينا و على بن عباس مجوسى و على بن ربن الطبرى و زكرياى رازى اطلاعات مفيد طب هندى را در تأليفات خود گنجانيدند . مثلا در موجز القانون استعمال ماهى با شير و باهم آميختن اغذيهء ديگر را پرهيز داده شده و بقول علامه جمال الدين اقسرائى سرچشمهء اين اطلاع تجربيات پزشكان قديم هند است « 2 » . و مقاله چهارمين فردوس الحكمة تنها مشتملست بر اطلاعات طب هندى و يك باب از سى و شش ابواب اين مقاله محتويست بر اطلاعات پزشكى يك زن هندى و دربارهء بيماريهاى زنان نسخههاى خوب يادآورى شده است « 3 » . على بن ربن الطبرى در اين تأليف خود از اطلاعات « سشرت » و « چرك » و « ندان » و « اشتانگ هردى » استفاده كرده است .
زكرياى رازى در حاوى « 4 » و على بن عباس مجوسى در كامل الصناعة « 5 » و سيد اسمعيل جرجانى در ذخيرهء خوارزمشاهى « 6 » نيز اطلاعات طب هندى را به كار بردهاند .
اين روش تشريك مساعى پزشكى در هر دو كشور تا زمان ادامه داشت .
اما در اين زمينه كار چشمگير وقتى شروع گرديد كه طب ايرانى به هند اسلامى
هامش
( 1 ) - ابن نديم ذكر اين پزشكان بتفصيل كرده است ( الفهرست ، ص 245 تا 303 ) .
( 2 ) - اقسرائى قسمت عملى ، ص 79 .
( 3 ) - فردوس الحكمة ، ص 591 .
( 4 ) - رجوع شود به مجلدات حاوى چاپ دائرة المعارف حيدرآباد دكن .
( 5 ) - كامل الصناعة ، چاپ مطبع نامى لكهنؤ .
( 6 ) - ذخيرهء خوارزمشاهى ، چاپ نولكشور .