مقدمه :
شب و تاريكى در بسيارى از مذاهب ، متون ادبى و حتى فرهنگ لغات نمودار ظلمت و پليدى است . بنا بر اعتقاد ايرانيان قديم ، هرچه نيكى و روشنايى در جهان مادى و مينوى بود زادهى اهورمزدا و بدى و تاريكى زاده اهريمن بوده است . نيك اهورايى است و بد اهريمن . . . اهورمزد » كه بهمعناى « سرور دانا » از او ياد شده ، خداى جهان روشنى و آفريننده روشنايى است . در برابر او اهريمن قرار گرفته است كه فرمانرواى جهان تاريكى ، نادانى و پسدانشى است . بين اهريمن و اهورامزدا هميشه جنگى وجود دارد كه در پايان ، فاتح نهايى اين نبرد اهورامزداست و او همان اندك روشنايى را كه در اهريمن وجود دارد ، از او مىگيرد .
بر باور بسيارى از مردم ، شب و تاريكى در طبيعت همان است كه به سبب آن پيرامون خويش را نمىبينيم از هرچه به كار زندگىمان مىآيد بىبهره مىمانيم و از هرچه آسيب رسان به زندگى است نيز بىخبر ، در هر گام اسير حادثهاى مىشويم كه نمىشناسيمش ( 6 ) .
حال آنكه از نظر فيزيولوژى ، تاريكى نه تنها منفى و ضد حيات نيست بلكه پديدهاى ضرورى در فرآيندهاى زيستى محسوب مىشود . برخى سيستمهاى هورمونى گياهان ، جانوران و انسان تحت تأثير تاريكى فعال مىشوند و بازسازى بعضى تركيبات تغييرشكليافته در طول روز در غياب نور امكانپذير است . از نظر پزشكى نيز استراحت در شب و رعايت تناوب تاريكى - روشنايى نقش عمدهاى در سلامت جسم و روان آدمى دارد .
روش بررسى :
در اين تحقيق آيات حاوى كلمه " ليل " از قرآن مجيد استخراج و پس از دسته بندى موضوعى با استفاده از تفاسير معتبر احتمال انطباق مفاهيم فيزيولوژى تاريكى با ديدگاههاى قرآن مورد بررسى قرار گرفته است .
نتايج :
نگاهى اجمالى به آيات قرآن بيانگر ديدگاه كاملا متفاوت كتاب الهى به پديده شگفتانگيز شب بهعنوان آيه و نشانهاى از توحيد ، شاهدى بر اثبات معاد و دليلى بر قدرت و تدبير آفريدگار است . اگر چه " نور " در قرآن واژهاى مقدس است
( اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ )