صاف كنيد و نيمى از آن را صبح و نيم ديگر را عصر همان روز بنوشيد .
* گل بنفشه و تربد مجوف از هركدام 20 گرم ، تمر هندى 100 گرم و آلوچهى براقانى خشك 200 گرم ، همه را در دو ليتر آب بجوشانيد ، بعد 100 گرم ترنجبين را در آن حل كرده و در جايى خنك نگهداريد و صبح و شب ، هر مرتبه يك ليوان از آب صافكردهى آن را بنوشيد .
* قرنفل ، هيل قرابى ، زرمباد و هليلهى سياه از هر كدام 5 گرم ، سنامكى 20 گرم ، پوست هليلهى زرد 10 گرم ، قند يا شكر 100 گرم ، همه را نرم بساييد ، بعد با يك كيلو عسل مخلوط كرده و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق شربتخورى از آن را ميل فرماييد .
مزاج بلغمى ( لنفاوى ) : صاحبان مزاج بلغمى يا لنفاوى عموما داراى چربى زيادى هستند ، پوستشان سرخ و سرد و نرم ، عضلاتشان مانند اعمالشان عموما كند ، ( افرادى تنبل با حركاتى آهسته و آرام ) دستها و اندامشان تقريبا مثل پوست مرده ، كوشش و فعاليت آنان كم و با بىقيدى همراه است و خوابشان سنگين و عميق خواهد بود . همچنين داراى علايمى هستند مانند : سفيدى پوست بدن كه گاهى رو به سياهى نيز مىرود ، دير هضم شدن غذا ، آروغ ، ترش زدن ( ترش كردن ) ، داشتن ميل بسيار به خواب ، پرآب شدن دهان و يا آب آمدن از دهان و گاهى شورى دهان ، رقيق بودن آب بينى ، كمحواسى و كمحافظگى ، سفيدى رنگ ادرار ، ازدياد بول و فشار آن در هنگام خروج ، لخت و بىحالى و بىحس بودن تمامى اعضاى بدن .
اگر بلغم غلبه كرده باشد ؛ با خوردن زنيان ، باديان ، زيرهى سبز ، زيرهى سياه ، سياهدانه ، پياز سفيد ، آب دمكردهى تخم شويد ، بابونه ، شويد ، ريحان ، روغن زيتون ، انجره ، شنبليله ، سنگدان مرغ ، رب اصل سوس ، ريشهى جعفرى تازه كه پوست روى آن كنده شده ( مغز ريشه بهطور خام مصرف شود ) ، آب جوشاندهى مرزنجوش ، ريوند چينى ، عشبه ، گوشت مرغ ، سوپ سبزى ، نخودآب ، شيرهى تخم كافشه ، تربد ، سقمونيا ، جاوشير ، آب جوشاندهى آويشن شيرازى ، آب دمكردهى برگ تيول ، انقوزه ، عسل ، انگشت پيچ همدان و خرماى سياه معالجه مىشود .
ضمنا مىتوانيد ريشهى باديان ، تخم باديان ، مويز ، دارچين ، زنجبيل ، انيسون ، گل گاو زبان ، ريشهى شيرينبيان ، عود الصليب ، تخم كتان ، تخم كرفس ، ريشهى اذخر مكى ، افسنطين ، تاجريزى ، گل زوفا ، ريشهى اريسا ، تخم شنبليله ، كنگر ، صمغ عربى ، پر سياوشان ، انجير ، تمر هندى و گل قند از هركدام 30 گرم ، گل محمدى 10 گرم ، زعفران 5 گرم ، سكنجبين 250 گرم و شربت استوخدوس 200 گرم ، همه را روى هم ريخته و مقدارى آب اضافه كرده و بپزيد تا به صورت مربا درآيد ، بعد نصف ليوان گلاب را به آن اضافه كنيد و هم بزنيد ، سپس صاف كرده و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق سوپخورى از آن را ميل فرماييد .
* عاقرقرها ، ميعه سائله ، قثاءالحمار ، مقل ارزق ، تربد مجوف ، قاريقون ، سورنجان ، فرفيون ، تخم كافشهى كوبيده شده ، زنجبيل ، انزروت ، ريشهى اريسا ، هندوانهى ابو جهل ، تخم نيلوفر ، بسبايج و دانههاى اسفند را نيمكوب و مخلوط كرده و هر روز يك قاشق غذاخورى از آن را بجوشانيد ، بعد آب آن را صاف و با يك قاشق روغن كرچك مخلوط كنيد و بخوريد .
* بيست و پنج گرم تربد مجوف نرم شده را با 200 گرم قند در يك بطرى گلاب بجوشانيد تا قوام آيد و در طول روز چهار مرتبه ، هربار يك قاشق غذاخورى از آن را ميل فرماييد .
* دانههاى كافشه را مغز كرده و 50 گرم از آن را با 200 گرم سركه و 250 گرم عسل مخلوط كنيد و در طول روز چهار مرتبه ، هربار يك قاشق غذاخورى از آن را ميل فرماييد .
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 1072
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص١٠٧٢