عرق بيدمشك مخلوط كرده و بنوشيد .
* گل بنفشه و تربد مجوف از هركدام 20 گرم ، تمر هندى 100 گرم و آلوچهى براقانى خشك 200 گرم ، همه را در دو ليتر آب بجوشانيد ، بعد 100 گرم ترنجبين را در آن حل كرده و در جاى خنك نگهداريد و صبح و شب ، هر مرتبه يك ليوان از آب صافكردهى آن را بنوشيد .
* آلوچهى براقانى خشك و مويز از هركدام 200 گرم ، تمر هندى 100 گرم ، سهپستان 20 عدد ، عناب 50 عدد ، پوست هليلهى زرد ، تخم كشوث ، افسنطين و گل بنفشه از هركدام 10 گرم ، گل محمدى 25 گرم گل خطمى ، گل پنيرك ، رازيانه و صندل زرد از هركدام 5 گرم ، همه را مخلوط و نيمكوب كرده ، بعد به ده قسمت تقسيم كنيد و هر قسمت را يك روز صبح بجوشانيد ، بعد 10 گرم ترنجبين را در آن حل كنيد ، سپس آب آن را صاف كرده و نيمى از آن را صبح و نيم ديگر را عصر همان روز بنوشيد .
مزاج سوداوى ( عصبى ) : اينگونه مزاج دو نوع است : 1 . سوداى ضعيف ، 2 . سوداى قوى . علايم سوداى ضعيف عبارت است از : كندى عكس العمل ( به علت ضعف اعصاب ) ، كندى كار قلب و ريه ، پريدگى رنگ چهره ، افتادگى خطوط در صورت ، غمگينى و غصهدار بودن ، خودخورى و متنفر و فرارى از كار و كوشش ، امّا در نهاد افرادى ثابت قدم و پابرجا هستند و علايم سوداى قوى عبارت است از تندى با فشار عصبى يعنى عكس العمل شديد ، تند و سريع بودن حركات سريع و خشن ، حركات قلب و ريه درخشان و براق شدن چشمها ، فعاليت خيلى زياد ، افرادى بىثبات ، تحريكپذير و خيالاتى كه سريع تحت عوامل قرار مىگيرند و با خوابهاى ناراحتكننده و مهيج و مضطرب همآغوشند ، همچنين داراى علايمى هستند مانند : سستى ، خشكى و سياهى بدن ، سياهى غلظت خون ، سوزش سر دل ، اشتهاى كاذب ، پژمردگى روح ، بىنشاطى ، بىرونقى ، افسردگى ، درهم بودن ، حالت وسواس ، يبوست مزاج ، تيره شدن رنگ ادرار و سياهى يا سرخ بودن رنگ آن و سوزش بول در موقع خروج ادرار .
اگر سودا در بدن غلبه كرده است ؛ به وسيلهى لعاب اسپرزه ، انجير ، آب هويج ، عرق بيد ، تخم خيار سبز ، تخم خيار چنبر ، قدومه ، خاكشير ، آب دمكردهى تخم كاهو ، كاهو با سكنجبين ، مخلوط صندل سرخ و سفيد با گلاب ، عرق تمشك ، عرق بهارنارنج ، مغز تخم كافشه ، سوپ جوجه ، زردهى تخممرغ ، سوپ با گوشت ، كباب ، آب دمكردهى بيخ بنفشه ، آب كاسنى يا عرق كاسنى ، آب جوشاندهى اكليل الملك ، گز علفى ( گز انگبين ) و ترنجبين و شيرخشت با آب هندوانه ، نخودآب و حجر ارمنى مىتوان آن را درمان كرد ، ناگفته نماند كه دستورهاى فوق و مقدار مصرف و طرز استفاده و كيفيت مصرف آنها با توجه به سن اشخاص و سكونت آنها در اماكن گرمسير ، سردسير و يا معتدل ، جلگهاى و كوهستانى ، متفاوت است كه بايد براى نوع دارو يا طرز مصرف يا مقدار مصرف با مشورت اهل دانش و تجربه در ميان گذاشته و به دستور او مصرف فرماييد تا مطابق حالات شخص ، هركدام لازم باشد ، مطابق با سنين عمر و محيط زندگى دستور دهد . ضمنا مىتوانيد بادرنجبويه ، گل گاو زبان ، ريشهى شيرينبيان ، انجير ، كشمش ، استوخدوس ، سهپستان ، قرنفل ، ريشهى كاسنى ، ريشهى باديان ، شاهتره ، گل بنفشه ، افتيمون ، تخم مرو ، زرشك و ريشهى خطمى از هركدام 30 گرم را باهم مخلوط و نيمكوب كرده ، بعد به ده قسمت مساوى تقسيم كنيد و هر روز صبح يك قسمت از آن را بجوشانيد ، آب آن را صاف و شيرين كرده و بنوشيد .
* سى گرم افتيمون شامى را بسيار نرم بساييد ، بعد با 250 گرم عسل مخلوط كرده و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق شربتخورى از آن را ميل فرماييد .
* گل محمدى ، گل بنفشه ، غاريقون ، تخم كشوث ، افسنطين و خربق سياه از هركدام 10 گرم ، همه را
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 1074
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص١٠٧٤