* نيم ليوان سركه و نيم ليوان عسل را باهم مخلوط كرده ، بعد 30 گرم مغز دانههاى كافشه را نرم بكوبيد و به آن اضافه كنيد و قبل از هر غذا دو قاشق غذاخورى از آن را ميل فرماييد .
* بيست گرم تربد مجوف را نرم بساييد ، بعد با دو ليوان گلاب مخلوط و روى آتش ملايم آن را گرم كنيد ( بهطورىكه جوش نخورد ) ، بعد دو ليوان آب به آن اضافه كرده و صبح و عصر ، هر مرتبه نيم ليوان از آن را بنوشيد .
* گل بنفشه و تربد مجوف از هركدام 20 گرم ، تمر هندى 100 گرم و آلوچهى براقانى خشك 200 گرم ، همه را در دو ليتر آب بجوشانيد ، بعد 100 گرم ترنجبين در آن حل كرده و در جاى خنك نگهداريد و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك ليوان از آب صاف كردهى آن را بنوشيد .
* قرنفل ، هيل قرابى و هليلهى سياه از هركدام 5 گرم ، سنامكى 25 گرم ، پوست هليلهى زرد 10 گرم و قند يا شكر 100 گرم ، همه را نرم بساييد ، بعد با يك ليوان عسل مخلوط كرده و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق شربتخورى از آن را ميل فرماييد .
* دارچين ، زنجبيل ، هليلهى سياه ، شيطرج ، فلفل سياه ، بابونهى شيرازى و نخود الوند از هركدام 5 گرم و آملهى مقشر ، ثعلب و تخمهاى مغز ميوهى كاج از هر كدام 10 گرم ، همه را نرم بساييد ، بعد با 20 گرم پودر نارگيل ، 1 كيلو مويز بىدانهى كوبيده شده و 1 كيلو عسل مخلوط كرده و هر روز صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق شربتخورى از آن را ميل كنيد .
* عود بليسان و قرنفل از هركدام 10 گرم ، تخم كرفس و مصطكى رومى از هركدام 20 گرم و تخم زردك و تخم شبت از هركدام 30 گرم ، همه را نرم بساييد ، بعد با 500 گرم عسل مخلوط كرده و هر روز صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق شربتخورى از آن را ميل كنيد .
مزاج دموى ( پرخونى ) : اگر خون در بدن زيادى كند يا كثيف شود و خون سوخته گردد مزاج دموى مىشود .
اشخاص دموى مزاج گردش خونشان بسيار تند و سريع ، پوست بدنشان سرخ ، رنگين و گرم است ، مخاطهاى آنها مانند چشم و زبان قرمز ، عروق بدنشان باز ، متسع نبض كامل و پر ، داراى اشتهاى فراوان ، خواب عميق و راحت ، حركاتشان وسيع ، دستها چاق و كف دستهايشان گرم ، همچنين داراى علايمى هستند مانند : كسل بودن ، سنگينى سر ، خميازه ( دهان دره ) و چرت زدن ( به قول عوام اهل اصفهان پينكى زدن ) ، كندى حواس ، شيرين بودن دهان ، لزج بودن بزاق ( آب دهان ) ، بروز دمل و جوشهاى ريز يا خارش پوست بدن و گاهى خون آمدن از بين دندانها يا بينى .
زيادى خون و مزاج دموى را مىتوان به وسيلهى عمل حجامت يا خوردن آب انار ، آبغوره ، آب آلبالو ، آب عناب ، آب دمكردهى برگ زيتون ، آب زرشك ، سركه ، آلو ، آش آلو ، تمر هندى ، آش تمر هندى ، علف خرفه يا تخم خرفه ، مغز خيار ، قرقات ، سماق ، گشنيز ، اسفناج و گوشت مرغ معالجه كرد .
ضمنا مىتوانيد گل نيلوفر 20 گرم ، گل بنفشه ، عناب و ريشهى كاسنى از هركدام 30 گرم ، زرشك و قرقات از هركدام 100 گرم و آلوچهى براقانى خشك 200 گرم را تهيه كنيد ، سپس عنابها و آلوچهها را قطعهقطعه و داروها را نيز نيمكوب و بعد همه را باهم مخلوط كرده و به ده قسمت مساوى تقسيم كنيد و جداگانه تخم خيار و تخم خربزه از هركدام 100 گرم را بكوبيد ، بعد كوبيدهها را با 10 گرم ترنجبين نرم شده مخلوط كرده و آن را نيز ده قسمت كنيد و هر روز صبح يك قسمت از داروها را در يك و نيم ليوان آب سرد بجوشانيد تا حدود يك ليوان از آب آن باقى بماند ، بعد يك قسمت از تخمها و ترنجبين را در آب صاف كردهى داروها شيرهكش كنيد و آن آب را با نصف ليوان
دائرة المعارف گياه درمانى ايران — صفحة 1073
مساهمون: احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
ص١٠٧٣