كوكا و چندين آلكالوئيد و گلوكزيد را از گياهان ديگر استخراج كردند و هرگاه كه ماده مؤثر تازهاى را از يك گياه كشف مىكردند ، آنقدر به هيجان مىآمدند كه حدى بر آن متصور نبود . بىانصافى است اگر گفته شود كه دانشمندان آن زمان ، در كارهاى خود ، انگيزه مادى داشتند ولى كمكم جهان داروسازى رنگ ديگرى به خود گرفت و شركتهايى از سرمايهداران براى تهيه و فروش دارو ، نه تنها در بازارهاى اروپا بلكه در سراسر جهان تشكيل شد و از اين راه بهرههاى گزاف بردند .
براى اينكه نمونهاى از فعاليتهاى اوليه لابراتوارهاى داروسازى كه انگيزه سودجويى در آنها كاملا به چشم مىخورد ، معلوم شود ، بايد گفت كه يك مرد سرمايهدار آلمانى ، به نام فردريك باير ، يك كارخانه رنگسازى در شهر البرفلد آلمان داشت كه تا سال 1888 ، منحصرا به تهيه و فروش رنگ مىپرداخت .
چون شيمىدانهاى معروفى در اين كارخانه براى تهيه رنگهاى مختلف به كار مشغول بودند ، قسمت كوچكى از اين كارخانه را نيز به تهيه دارو اختصاص دادند و شيمىدانها در آن به ساختن دارو مشغول شدند و نخستين فرآورده دارويى اين كارخانه به نام فناستين در سال 1888 وارد بازار شد .
در نوزدهم فوريه همين سال ، در يكى از مهمانخانههاى برلين ، هشت تن از اعضاى شوراى ادارى كارخانه ، به رياست فردريك باير ، تشكيل جلسه دادند و با علاقه خاصى به گزارش باير ، مؤسس و مدير اين كارخانه ، دربارهء كشف فناستين كه از راه سنتز ساخته شده بود گوش مىدادند . انعكاس كشف فناستين كه ضد تب و ضد درد بود سروصدايى در محافل پزشكى و داروسازى به وجود آورده بود و باير در اين جلسه ، پيشنهاد كرد كه فعلا روزى 20 كيلوگرم از اين داروها ساخته شود و اظهار اميدوارى كرد كه به زودى ، اين دارو شهرت جهانى خواهد يافت و واقعا هم همينطور شد .
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — صفحة 305
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٣٠٥