تازهاى به وجود مىآورند . اين است كه بسيارى از پزشكان ، مخصوصا ، در اروپا تا آنجا كه بتوانند از تجويز داروها خوددارى مىكنند زيرا عملا به اندازهاى از داروها زيان ديدهاند كه واقعا به تنگ آمدهاند و ناچار ، حتى در كتابهاى رسمى و كلاسيك داروشناسى جديد ، يك عده تذكرات اخلاقى را در جهت هشدار به پزشكان ، درج كردهاند كه ما معتقديم مطالعه آنها براى پزشكان ايران سودمند است ، از جمله در كتاب فارماكولوژى بالينى ، تأليف پروفسور استانلى آلسند ( صفحه 53 كتاب ترجمه ) چنين مىخوانيم :
مسائل اخلاقى : چون واكنش حيوانات به داروها يكسان نيست براى يافتن اثر واقعى دارو در انسان ، ناچار بايد آن را بر روى انسان آزمايش كنيم و اين يكى از مشكلات اخلاقى فارماكولوژى است زيرا غرض واقعى از آزمايشهاى بالينى ، فهميدن اثر دارو است و در عين حال ، نمىتوان انسانها را مانند حيوانات آزمايشگاهى تلقى نمود . براى بيان گرفتارىهاى اخلاقى كه به واسطه ثابت نبودن اثر داروها در حيوانات مختلف گريبانگير بشر شده است ، به حوادث غمانگيز بعد از مصرف داروى مسكن و خوابآور تاليدوميد اشاره مىكنيم . با وجود اينكه اين دارو را متمايل به ايجاد سرگيجه و حتى نوريت محيطى دانستند ، معهذا ، بنا بر تحقيقات و آزمايشهاى پيشين ، مصرف آن را آزاد نمودند و بدين ترتيب ، در درمانشناسى به كار رفت . پس از اطلاع از ايجاد ناهنجارىهاى شديد در جنين كه در نتيجه تجويز دارو به زنان حامله ايجاد گرديد ، حيرت جهان را فراگرفت . سپس امتحانات [ ( آزمايشهاى ) ] دقيق و مجدد دارو نشان داد كه اين آثار غير مترقبه صفاتى وابسته به نوع هستند .
دارو بر روى جنين مرغ و موش خاكسترى اثرى ندارد ولى در مورد خرگوش مانند انسان اختلالات شديدى توليد مىگردد . اگر اين اطلاعات پيش از شروع به استفاده از تاليدوميد كسب مىشد قدرت دارو را در ايجاد اختلالات جنبى روشن مىكرد ، ولى اين اطلاعات كسب نشد زيرا قبل از مصرف تاليدوميد ، اگرچه اين دارو را نيز مانند همه داروها در
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٩٧