فارماكولوژى درج شدهاند و براى درمان بيمارىها بهكارمىروند ، از نظر مقدارى كه معمولا تجويز مىشوند ، براى بافتها و اعضاى بدن زيانبخشاند يا نه ؟
براى پاسخ دادن به اين سؤال ، به كتاب فارماكولوژى پزشكى گيتى ، تأليف دكتر ناصر گيتى ، استاد دانشگاه ، مراجعه مىكنيم . در صفحه 52 اين كتاب چنين مىخوانيم :
مقدار حد اقل يا آستانه درمانى يك دارو ، كمترين مقدار دارو است كه در صددرصد موارد مؤثر واقع شود . مقدار حد اكثر بيشترين مقدارى [ است ] كه بدن مىتواند تحمل كند و از آن به بعد موجب بروز عوارض جانبى و سمّى مىشود . فاصله بين دو مقدار حد اقل و حد اكثر به ميدان درمانى « 1 » موسوم است .
نتيجهاى كه يك دانشجو يا پزشك از اين مطلب مىگيرد ، اين است كه اولا ، طبيب بايد براى درمان بيمارىها بين دو مقدار حد اقل و حد اكثر دارو را انتخاب كند زيرا اگر كمتر از حد اقل به كار برد ، نتيجه نمىگيرد و اگر زيادتر از حد اكثر تجويز كند موجب بروز عوارض جانبى و سمّى مىشود و به همين جهت است كه اين فاصله را ميدان درمانى گفتهاند ؛ يعنى ، مقدار داروهاى تجويز شده براى درمان بيمارىها بايد بين اين دو ( حد اقل و حد اكثر ) باشد ، ثانيا ، عبارت : « از آن به بعد موجب بروز عوارض جانبى و سمّى مىشود » صراحت دارد به اينكه داروها فقط هنگامى زيانبخشاند كه مقدار آنها از حد اكثر تجاوز كند ، بنابراين ، بيمار مىتواند بين دو مقدار حد اقل و حد اكثر را تحمل كند بدون اينكه زيانى متوجه او شود .
اگر اين مطلب درست است ، پس صدها بلكه هزاران مقالهاى كه محققان و صاحبنظران در مطبوعات علمى و غير علمى دربارهء زيان داروهاى رايج كنونى ،
هامش
( 1 ) .Therapeutics Range