2 . هر مادهاى كه در نتيجه تأثير روى مايعات يا اجزاى كالبدى بدن ، بتواند از بروز اختلالات مرضى جلوگيرى كند يا آنها را تخفيف دهد يا به كلى درمان كند دارو ناميده مىشود .
3 . هر چيزى كه تحت تأثير آن ، ضايعاتى در اعضاى بدن پيدا شود ، يا اختلالاتى در عمل اعضا به وجود آورد ، كه در صورت شدت تأثير آن ، به مرگ منجر شود سم ناميده مىشود .
با توجه به توضيحاتى كه داده شد ، تعريف سهگانه بالا ، براى غذا ، دارو و سم ، بهترين و منطقىترين تعريف است .
اين مطالب از كتاب درمانشناسى و فارماكولوژى تأليف دكتر احمد عطايى ، استاد دانشگاه تهران ، اقتباس و كتاب مزبور نيز از تأليف رانى هازارد ، چاپ 1953 و كتابهاى ديگر ترجمه شده است .
بهطورى كه گذشت ، تعريف دارو در اين كتاب عبارت است : هر مادهاى كه در نتيجه تأثير روى مايعات و يا اجزاى كالبدى بدن بتواند از بروز اختلالات مرضى جلوگيرى كند يا آنها را تخفيف دهد يا به كلى درمان كند .
در اينجا ، چنانكه مىبينيم ابدا ، به زيان داروها اشارهاى نشده است ولى قبلا گفتيم كه بعضى اجسام معدنى از قبيل يد ، آرسنيك ، فسفر و آهن ظاهرا جزء داروها هستند اما چون اين مواد در سازمان و تركيب پروتوپلاسم زنده وجود دارند ، همهروزه بايد در جيره غذايى وارد بدن شوند ، بنابراين ، حكم غذا را نيز دارند . در عين حال ، اگر همين مواد ، كه هم بهمنزله غذا و هم در حكم دارو هستند ، به مقدار زياد داخل بدن شوند از سموم واقعى محسوب مىشوند و موجب اختلالات گوناگون خواهند شد . پس يك ماده غذايى يا يك ماده دارويى ممكن است بر حسب مقدارى كه وارد بدن مىشود ، حكم سم را داشته باشد و اين جمله ما را به ياد ضرب المثل معروف « همه چيز سم است در صورتى كه به اندازه مصرف نشود » مىاندازد . حال ، ببينيم آيا داروهايى كه در كتابهاى
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — صفحة 292
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٩٢