مرهم شود پس قسط تلخ : چهار درم ، مغز بادام تلخ : چهل و پنج عدد ، بيخ كبر ، اسقولوقندريون ، گل گز ، برگ گز ، عنب الثعلب : هر يك سه درم ، اشق : دو درم ، آميخته بر كاغذ آلوده بر طحال نهند بر نهار و بعد از يك ساعت بشويند به آبى كه بابونه و اكليل الملك و اشنه و كرنب برابر در آن پخته باشند و باز تكرار ضماد نمايند هر روز چهار پنج بار تا سه روز متواتر هرگز اثرى از ورم صلب طحال نماند . در نسخه خطى كتاب طب شفايى تأليف مظفر بن محمد شفايى كاشانى ، كه داراى حواشى متعددى است در فصل صلابت و عظم طحال ، حاشيهاى دارد به اين عبارت : قرص ايرسا سپرز را نرم سازد . محمد بن زكريا گفته كه چون اين قرص را مطحول « 1 » با سكنجبين بخورد و در مدت چند روز شفا يابد باذن اللّه . و اهرن نوشته : طبيبى كه اين قرص را ساخته است مىگويد من خوكى را چند روز از اين قرص دادم پس او را كشتم سپرز او را نيافتم ، گداخته بود « 2 » . صنعت آن ايرساء : 4 درم ، فلفل سفيد ، اشق و سنبل الطيب : از هر يك 2 درم ، اشق را در سركه انگورى تند حل نموده « 3 » و باقى را كوفته ، بيخته مخلوط نموده و قرص سازند شربتى 1 مثقال با سكنجبين ميل كنند .
تبصره - قدما تصريح كردهاند كه قبل از پاك كردن بدن از خلط سودا اقدام كردن به استعمال اين قبيل ضمادها جايز نيست .
* در دايرة المعارف طبى فرانسه مىنويسد : گوم آمونياك ، ابتدا ، اثر تحريكى دارد ولى موقتى و خفيف است و بر طرف مىشود . شيخ هم در قانون مىنويسد : « ليس تلذيعه بقوى » و در مخزن الادويه مىنويسد : « اندك لذاع » يعنى اثر تحريكى آن كم است .
هامش
( 1 ) . يعنى كسى كه مبتلا به عظم طحال است ( دكتر مصطفوى )
( 2 ) . بهطورى كه شرح داديم در كتاب دايرة المعارف يكى از خواص گوم آمونياك را عمل ذوبكننده آن دانسته و در اينجا به خوبى مىبينيم كه اين كلمه از قديم باقى مانده است ( دكتر مصطفوى ) .
( 3 ) . امروز هم در كشورهاى اروپا اشق را در سركه يا الكل حل كرده به مصرف مىرسانند ( دكتر مصطفوى ) .