بطور كلّى سخن رانده شد بهتر انست كه از اجزاى انهم تحقيقى كرده شود
سابقا عمل پارچهء را كه به بدن مىپيچند و عمل پيراهن و جلتقههاى پشمى و زير شلوارى را كفته و معيّن نمودهايم كه عمل انها جذب رطوبت مترشّحهء از جلد و قبول محصول تقشّر بشره مىباشد و ان پارچهء را كه به بدن مىپيچند ممكن است پشمى يا كتان يا پنبه باشد
اصرار در فائده پارچههاى پشمى كه به بدن مىپيچند بيش از اين لازم نيست چه استعمال اكثر انها اختصاص بمرضى و ضعفاء پيدا كرده پيراهن هم اكرچه تا اندازهء قائممقام ان مىشود و جذب عرق مترشّحهء از بدن را مىنمايد ولى كمى ضخامت ان اسباب مىشود كه برودتى را كه از اثر تبخير مايع محتويهء در خود پيدا نمود به بدن منتقل كند و موجب سرماخوردكى شود و حال آنكه پارچه پشمى يا زيرپيراهنى پشمى ضخيم جز از طرف سطح خارجش برودت پيدا نكند پس بايد منتظر و متمّنى بود كه وقتى زيرپيراهنى و جلتقهء پشمى از ابتداى طفوليت ميان مردم شايع كردد و اين احتياط انسان را از مهالك دهشتانكيز اتيه كه سرما خوردن سينه باشد رهائى دهد
پارچهء را كه به بدن مىپيچند چون عملش جذب عرق مىباشد بايد مكرّرا مثلا هفتهء يك مرتبه يا دو مرتبه عوض شود امّا كلاه برحسب سنّ تغيير كند چنان كه اطفال جديد الولادة كه سرشان مو ندارد بايد هميشه از كلاه چينى
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 164
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٦٤