( 1 ) به منزل كه اجتماعشان بمناسبت ارزانى كرايه در پستترين محلّههاى بيرون شهر و مزبلههاى عفنه بدون وسعت و چراغ است ( 2 ) باغذيهء كه در بلدان بدرجهء گرانبها است كه عمله به قدر كفايت نتواند تحصيل كند لاجرم باشهاى بازارى واردهاى معيوب اكتفا كرده كوشت و ساير موادّ ازته مانند تخم و شير را هم كه در مرمّت بدن اصالت دارند بمناسبت گرانى قيمت بندرت صرف نمايند ( 3 ) به مدّت روز كه غالبا بسيار طويل ( 15 تا 16 ساعت ) و معذلك جز چند دقيقه سكون و در هنكام بسيار بعيد براى غذا فرصت اسايش و راحتى ندارند ( 4 ) بفساد اجتنابناپذير و خطيرى كه از مخالطت و مباشرت جوانان با صبيان حاصل مىكردد و علاوه بر تمام علل مزبوره وراثت است كه رداءت انها را عشرة امثال مىنمايد
ولى معيّن است كه فقط تحديدات عموميّه مانند مدارس مجّانى و درسهاى ازادانهء عصرها و انجمنهاى تعليم و تربيت كه موجب تهذيب اخلاق عمله مىشود ممكن است با افزايش مزد و تاسيس انجمنهاى اعانت و دستكيرى كه سبب بهبودى منزل و ملبوس ايشان نيز مىشود تا يك درجهء رفع مفاسد حال ايشان را نمايد رفتار رئيس هم از حيثيّت خوشرفتارى و تربيت و اعتياد بصرفهجوئى و نظافت و قناعت كمال فائده را در اين باب ظاهر مىنمايد بعلاوه مشاركت در منافع است كه در اكثر كارخانهجات خارجه
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 116
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١١٦