مىباشند
اكنون محقّق شد كه ورزش بينظم و كوركورانه هر قدر شديد هم باشد موجب تقويت تمام عضلات بدن نكردد و خستكى منتجهء از ان اكر از حدّ نكذشته باشد چنان كه كفتيم تحريك تمام بدن را نمايد ولى باز در نمو اثرى ندارد
براى نيل بدين مقصود حركات قويّه بسيار منتظمه كه شدّت و مدّت انها با كمال دقت معيّن شده باشد لازم مىباشد تا از مجموع انها ورزش حقيقى حاصل كردد چون در اينجا به بيان تفصيلى ورزشهاى مختلفه نتوانيم پرداخت بذكر بعضى اشارات موجزه اقتصار نموده كوئيم كلّيّة از رياضات شاقّهء خطيره كه ضرر انها از منفعتشان زيادتر مىباشد اجتناب بايد نمود و سنّ شخص را در كمال دقّت با نوع ورزش متناسب نمود چنان كه براى اطفال خورد كه عظامشان هنوز غضروفى و با مشقّت چندان مقاومت ندارد هركونه ورزش شديدى چون ممكن است موجب شكلهاى رديّه كردد خطير مىباشد بعلاوه رياضت بايد با قواى شخص متناسب باشد و اكرچه اندك تجاوز از ميزان قوى چندان خطير نمىباشد ولى به همان حدّ هم نكاه داشتن كمال صعوبت را دارد و بالعكس از حدّ تجاوز كردن و بدن را بنهايت خسته كردن خاصّه در اطفال چه قدر سهل و كثير الوقوع مىباشد و ازين بابت عوارض عصبانيه كه كاهى خطير مىباشند حادث كردد و على اىّ حال زحمت ورزش بيحاصل ماند
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 104
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٠٤